5 najatrakcyjniejszych turystycznie powiatów w Polsce

Turystyczna siła regionu rzadko opiera się na jednym „symbolu z pocztówki”. Najlepsze powiaty do zwiedzania to te, w których zabytki, krajobraz, instytucje kultury i infrastruktura układają się w logiczną, gęstą opowieść, możliwą do przejścia krok po kroku. Poniżej pięć powiatów w Polsce, które oferują właśnie taki zestaw: miejsca, gdzie historia i przyroda nie istnieją osobno, lecz prowadzą turystę naturalną trasą - od punktu do punktu, bez zbędnych przeskoków i przypadkowości.

5 najatrakcyjniejszych turystycznie powiatów w Polsce

Nie jest to subiektywny ranking ani turystyczna fantazja. Zgodnie z najnowszym opracowaniem Głównego Urzędu Statystycznego dotyczącym walorów turystycznych powiatów i ich otoczenia, te pięć jednostek terytorialnych wyraźnie wysuwa się na czoło - zarówno pod względem zasobów kulturowych, jak i środowiskowych oraz infrastruktury turystycznej. Warszawa, powiat nowosądecki, powiat kłodzki, Kraków i powiat nowotarski osiągnęły najwyższe wartości syntetycznego wskaźnika WaT, potwierdzając, że ich atrakcyjność nie jest kwestią jednego zabytku czy jednego sezonu, lecz gęstego nagromadzenia miejsc, które realnie da się zwiedzać i doświadczać. W pierwszej dziesiątce znalazły się także powiaty: Gdańsk, kołobrzeski, leski, tatrzański i bieszczadzki.

Warszawa - najatrakcyjniejszy turystycznie powiat w Polsce

Plac Zamkowy widziany z wieży kościoła św. Anny / fot. Adrian Grycuk, CC-BY-SA 3.0

Warszawa jest jednym z nielicznych miast w Europie, w których zwiedzanie historycznego centrum oznacza jednocześnie kontakt z autentycznym zabytkiem i świadectwem powojennej rekonstrukcji. Po zniszczeniach z 1944 roku, sięgających ponad 85 procent zabudowy, Stare Miasto zostało odbudowane w sposób niemal kompletny - na tyle konsekwentny, że dziś figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO jako wyjątkowy przykład rekonstrukcji całej historycznej tkanki miejskiej. Spacer po Rynku, murach obronnych czy Placu Zamkowym jest więc nie tylko estetycznym doświadczeniem, lecz także opowieścią o skali zniszczenia i determinacji w przywracaniu miasta do życia.

Ten kontekst sprawia, że warszawskie muzea XX wieku działają szczególnie mocno. Muzeum Powstania Warszawskiego, otwarte w 2004 roku, pozwala osadzić wydarzenia 1944 roku w konkretnej przestrzeni i czasie, a stała wystawa Muzeum POLIN prowadzi przez tysiąc lat historii Żydów polskich w mieście, które przed wojną było jednym z najważniejszych centrów żydowskiego życia w Europie. Do tej opowieści dołącza Muzeum Wojska Polskiego, którego nowa siedziba na terenie Cytadeli Warszawskiej porządkuje dzieje polskiej wojskowości od średniowiecza po współczesność, uzupełniając narrację o wymiar militarny i państwowy. W obu przypadkach historia nie jest tu abstrakcją - ma swoje adresy, materialne ślady i precyzyjnie opowiedziane losy ludzi. Wkrótce ten muzealny krajobraz domknie także Muzeum Historii Polski, które na przygotowywanej od lat wielkiej wystawie stałej opowie tysiąc lat dziejów Polski.

Gmach Muzeum Historii Polski na Warszawskiej Cytadeli, w tle panorama współczesnej Warszawy / fot. MHP, R. Chmielewski

Naturalnym domknięciem zwiedzania jest Trakt Królewski i Zamek Królewski, funkcjonujący dziś jako pełnoprawna instytucja muzealna. To przestrzeń, w której władza, reprezentacja i kultura materialna Rzeczypospolitej przekładają się na konkretne wnętrza, wystawy i układ urbanistyczny miasta. Dzięki temu Warszawa pozwala zbudować pobyt w logicznej sekwencji: od odbudowanego średniowiecznego centrum, przez dramat XX wieku, po rezydencjonalną i parkową oś miasta.

Warszawa to dziś także nowoczesna metropolia, która wyraźnie wychodzi poza ramy miasta-historycznego. Symbolem tej zmiany jest Varso Tower – najwyższy budynek Unii Europejskiej, wyposażony w ogólnodostępny taras widokowy, z którego można spojrzeć na miasto z zupełnie innej perspektywy. Stolica jest również jednym z najważniejszych centrów wydarzeń kulturalnych w Europie Środkowej: od festiwali muzycznych i filmowych, przez wielkie wystawy, po międzynarodowe wydarzenia artystyczne i kongresowe. Uzupełnia to oferta zakupowa – obecność butików najdroższych światowych marek i luksusowych domów handlowych sprawia, że Warszawa staje się atrakcyjnym kierunkiem także dla zamożnych turystów z zagranicy, szukających połączenia kultury, nowoczesności i prestiżu.

Wybrane atrakcje turystyczne Warszawy:

• Historyczne Centrum Warszawy - odbudowane po 1944 r. Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO jako unikatowy przykład rekonstrukcji całego historycznego centrum.
• Muzeum Powstania Warszawskiego - nowoczesna instytucja pamięci, która w czytelny sposób opowiada o 1944 roku i losach miasta.
• Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN - stała wystawa „1000 lat historii Żydów polskich”, kluczowa dla zrozumienia dziejów Warszawy.
• Zamek Królewski w Warszawie - dawna rezydencja władców, dziś rozbudowane muzeum i centrum wystaw.
• Trakt Królewski - główna historyczna oś miasta, łącząca Stare Miasto z rezydencjami i parkami.
• Łazienki Królewskie - XVIII-wieczny zespół pałacowo-parkowy, łączący architekturę rezydencjonalną z przestrzenią publiczną.

Powiat nowosądecki - Beskid Sądecki, uzdrowiska i zabytki

Panorama Beskidu Sądeckiego z Zamku w Rytrze / fot. Piter329c, CC-BY-SA 4.0

Powiat nowosądecki wyróżnia się tym, że górski krajobraz idzie tu w parze z infrastrukturą, która realnie ułatwia zwiedzanie. Beskid Sądecki i dolina Popradu nie wymagają skomplikowanej logistyki: szlaki zaczynają się blisko miejscowości uzdrowiskowych, a Popradzki Park Krajobrazowy porządkuje przestrzeń wycieczek, prowadząc naturalnymi osiami dolin i grzbietów. To góry, które można eksplorować etapami - bez konieczności długich dojazdów czy wysokogórskiego przygotowania.

Równolegle funkcjonuje tu silne dziedzictwo uzdrowiskowe. Krynica-Zdrój, Muszyna czy Piwniczna nie są jedynie bazami noclegowymi, lecz pełnoprawnymi miejscami kultury, z charakterystyczną architekturą i instytucjami muzealnymi. Muzeum Nikifora, mieszczące się w XIX-wiecznej willi „Romanówka”, łączy historię sztuki z historią samego kurortu, pokazując, jak uzdrowiska stawały się przestrzenią twórczości i spotkań artystycznych.

Klasztor klarysek w Starym Sączu / fot. Gorofil, CC-BY-SA 4.0

Między górskimi trasami a deptakami uzdrowiskowymi pojawiają się wyraźne punkty historyczne. Klasztor klarysek w Starym Sączu, ufundowany w 1280 roku przez Kingę, pozostaje jednym z najlepiej zachowanych zespołów średniowiecznych w regionie. Ruiny zamków w Rytrze i Muszynie przypominają o kontroli szlaków handlowych i granicznych, zamykając opowieść o powiecie, w którym przyroda, historia i infrastruktura wzajemnie się uzupełniają.

Wybrane atrakcje turystyczne powiatu nowosądeckiego:

• Popradzki Park Krajobrazowy - rozległy obszar Beskidu Sądeckiego z doliną Popradu i gęstą siecią szlaków.
• Krynica-Zdrój - historyczne uzdrowisko z zachowaną architekturą i tradycją kurortową.
• Muzeum Nikifora - ekspozycja twórczości Nikifora w zabytkowej willi „Romanówka”.
• Klasztor klarysek w Starym Sączu - średniowieczna fundacja Kingi, jeden z najważniejszych zabytków regionu.
• Zamek w Rytrze - malownicze ruiny warowni kontrolującej dawniej dolinę Popradu.
• Stary Sącz - zachowany średniowieczny układ urbanistyczny i jedno z najstarszych miast regionu.
• Kudowa-Zdrój - uzdrowisko o międzynarodowych tradycjach leczniczych, z Parkiem Zdrojowym jako centrum miasta. Szczeliniec Wielki – najwyższy szczyt Gór Stołowych, dostępny trasą turystyczną przez labirynty skalne.

Powiat kłodzki – twierdze, uzdrowiska i parki narodowe

Kłodzko w tle Twierdza Kłodzko / fot. Halicki, CC-BY-SA 3.0

Ziemia Kłodzka oferuje wyjątkowe nagromadzenie atrakcji na stosunkowo niewielkim obszarze. Twierdza Kłodzko, z rozbudowanym systemem chodników kontrminowych, pozwala dosłownie wejść w nowożytną infrastrukturę militarną i zrozumieć jej funkcjonowanie w terenie. To nie jest symboliczne zwiedzanie - to fizyczne przejście przez siedmiokilometrowy system podziemi, który nadal czytelnie tłumaczy logikę obrony miasta.

Kilka kilometrów dalej zaczyna się zupełnie inna opowieść: geologia. Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie, z udostępnioną trasą turystyczną, daje wgląd w procesy krasowe i historię naturalną regionu. Takie zestawienie - twierdza, podziemia, uzdrowiska - sprawia, że powiat kłodzki dobrze funkcjonuje także przy zmiennej pogodzie, oferując alternatywy „pod dachem”.

Park Narodowy Gór Stołowych / fot. Poconaco, CC-BY-SA 3.0

Całość dopełniają uzdrowiska oraz Park Narodowy Gór Stołowych, którego labirynty skalne - Szczeliniec i Błędne Skały - należą do najbardziej rozpoznawalnych form rzeźby skalnej w Polsce. W jednym wyjeździe można tu połączyć historię militarną, dziedzictwo techniki, geologię i krajobraz, bez konieczności długich przejazdów.

Wybrane atrakcje turystyczne powiatu kłodzkiego:

• Twierdza Kłodzko - potężna twierdza z unikatowym systemem chodników kontrminowych.
• Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie - jedna z najcenniejszych jaskiń w Polsce, udostępniona trasą turystyczną.
• Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju - muzeum w zabytkowym młynie papierniczym z XVI wieku.
• Park Narodowy Gór Stołowych - unikatowa rzeźba skalna z ikonami polskiej turystyki.
• Pijalnia Wód Mineralnych w Polanicy-Zdroju - centralny punkt uzdrowiska i symbol tradycji leczniczych regionu.

Kraków - historyczna stolica i jeden z najatrakcyjniejszych powiatów w Polsce

Rynek Główny, część wschodnia, widok z wieży kościoła Mariackiego / fot. Jorge Lascar, CC-BY-SA 2.0

Kraków działa turystycznie dlatego, że jego historyczne centrum jest czytelne i zwarte. Rynek Główny, z największym średniowiecznym placem miejskim w Europie, skupia w jednym miejscu funkcje handlowe, sakralne i reprezentacyjne, a otaczające go ulice zachowały układ lokacyjny z XIII wieku. To miasto, w którym kolejne epoki nie konkurują ze sobą, lecz naturalnie się uzupełniają.

Wawel, zamiast być jedynie symbolem, funkcjonuje jako rozbudowana instytucja muzealna. Zamek i katedra oferują wiele tras zwiedzania i wystaw, dzięki czemu każda kolejna wizyta może wyglądać inaczej. To szczególnie istotne w mieście, które często odwiedza się wielokrotnie.

Zamek Królewski na Wawelu / fot. Monika Towiańska, CC-BY-SA 4.0

Istotnym uzupełnieniem jest opowieść o XX wieku, skupiona wokół Fabryki Emalia Oskara Schindlera i przestrzeni Zabłocia oraz Podgórza. Stała wystawa o okupacji pozwala zamknąć narrację miasta, prowadząc od średniowiecznego centrum przez rezydencję królewską aż po doświadczenie wojny i nowoczesnej pamięci.

Jednocześnie Kraków funkcjonuje jako doskonała baza wypadowa do zwiedzania miejsc o światowej randze: Kopalnia Soli Wieliczka, wpisanej na listę UNESCO, oraz Auschwitz-Birkenau, jednego z najważniejszych miejsc pamięci XX wieku. Sprzyja temu zaplecze komunikacyjne - Port Lotniczy Kraków-Balice jest drugim co do wielkości lotniskiem w Polsce i oferuje bardzo rozbudowaną siatkę połączeń międzynarodowych, co od lat przyciąga turystów z całego świata. Miasto uzupełnia tę ofertę także w segmencie najwyższej klasy gastronomii: działa tu Bottiglieria 1881, jedyna w Polsce restauracja wyróżniona dwiema gwiazdkami Michelin.

Wybrane atrakcje turystyczne Krakowa:

• Historyczne centrum Krakowa - średniowieczny układ miasta z Rynkiem Głównym jako sercem.
• Rynek Główny w Krakowie - największy średniowieczny plac miejski w Europie.
• Zamek Królewski na Wawelu - dawna rezydencja królów Polski, dziś rozbudowane muzeum.
• Katedra Wawelska - miejsce koronacji i pochówków władców, kluczowe dla historii państwowości.
• Fabryka Emalia Oskara Schindlera - oddział Muzeum Krakowa z wystawą o okupacji 1939-1945.
• Kazimierz - dawna dzielnica żydowska, dziś jedno z najważniejszych centrów dziedzictwa kulturowego miasta.
• Muzeum Narodowe w Krakowie - jedna z największych instytucji muzealnych w Polsce, z bogatymi zbiorami sztuki.

Powiat nowotarski - Tatry i Pieniny

Trzy Korony i Facimiech / fot. Jerzy Opioła, CC-BY-SA 2.5

Powiat nowotarski jest jednym z niewielu miejsc w Polsce, gdzie w jednym wyjeździe można zestawić wysokogórskie krajobrazy Podtatrza, widokowe pasma górskie oraz zabytki o randze UNESCO. Choć właściwe Tatry wraz z Tatrzański Park Narodowy znajdują się w sąsiednim powiecie tatrzańskim, to powiat nowotarski pełni naturalną funkcję zaplecza krajobrazowego, historycznego i komunikacyjnego dla tej części Podhala, łącząc Tatry z Pieninami i Gorcami w jedną spójną przestrzeń turystyczną.

Wschodnia część powiatu obejmuje Pieniny, z Trzema Koronami i Sokolicą jako najbardziej rozpoznawalnymi punktami widokowymi. To także obszar jednej z najstarszych atrakcji turystycznych Europy - spływu Przełomem Dunajca, który od pokoleń stanowi znak rozpoznawczy regionu i pozwala oglądać krajobraz górski z perspektywy rzeki. Krościenko nad Dunajcem i Szczawnica pełnią tu funkcję naturalnych baz wypadowych, porządkując ruch turystyczny i ofertę noclegową.

Zupełnie inny charakter mają Gorce, obejmujące m.in. okolice Ochotnicy Dolnej, Rabki-Zdroju i Raby Wyżnej. To pasmo spokojniejsze, mniej zatłoczone, idealne dla dłuższych wędrówek pieszych i turystyki krajobrazowej. Gorce stanowią ważne uzupełnienie oferty powiatu, szczególnie dla tych, którzy szukają alternatywy wobec najbardziej obleganych regionów górskich w Polsce.

Silnym wyróżnikiem powiatu nowotarskiego są także zabytki i krajobraz kulturowy. Zamki w Czorsztynie i Niedzicy, położone nad Jeziorem Czorsztyńskim, tworzą jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów historycznych południowej Polski. Uzupełnia go drewniany kościół w Dębnie Podhalańskim, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Całość spina nowoczesna infrastruktura turystyczna, w tym trasa rowerowa Velo Czorsztyn, uznawana za jedną z najbardziej widokowych w kraju.

Dzięki temu powiat nowotarski funkcjonuje jako samodzielna, kompletna destynacja turystyczna: bez formalnego włączania Tatr, ale z własną, bardzo szeroką ofertą przyrodniczą, historyczną i rekreacyjną, która pozwala planować zarówno krótkie pobyty, jak i dłuższe, wielowątkowe wyjazdy.

Wybrane atrakcje turystyczne powiatu nowotarskiego:

• Pieniński Park Narodowy - widokowe Trzy Korony i Sokolica nad przełomem Dunajca.
• Zamek Dunajec w Niedzicy - monumentalna warownia nad Jeziorem Czorsztyńskim.
• Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie Podhalańskim - drewniany kościół wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
• Jezioro Czorsztyńskie – zbiornik retencyjny i rekreacyjny z panoramą Pienin i zamków nad Dunajcem.
• Gorczański Park Narodowy - spokojniejsze pasmo górskie, idealne dla dłuższych wędrówek i turystyki krajobrazowej.

Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.

Postaw nam kawę za:

10 zł 15 zł 25 zł

Znajdujące się w portalu artykuły nie zawsze prezentują opinie zgodne ze stanowiskiem całej redakcji. Zachęcamy do dyskusji nad treścią przeczytanych artykułów, by to zrobić wystarczy podać swój nick i wysłać komentarz. O naszych artykułach możesz także porozmawiać na naszym forum. Możesz także napisać własny artykuł i wysłać go na adres naszej redakcji.