Kategoria: Artykuły
Historia Curacao - sól, niewolnicy, ropa i bunt Tuli
Historia Curacao to dzieje wyspy, która przez stulecia była jednym z najważniejszych węzłów handlu ludźmi na Karaibach, areną krwawego buntu niewolników i miejscem, gdzie z mieszanki kultur narodził się zupełnie nowy język. Dla polskiego czytelnika ta największa z dawnych Antyli Holenderskich, leżąca około 65 kilometrów od wybrzeży Wenezueli, pozostaje egzotyczną zagadką. A szkoda, bo niewiele […]
Historia Nowej Zelandii. Od polinezyjskich żeglarzy do państwa dwóch kultur
Historia Nowej Zelandii, czyli Aotearoa, jak nazywają ją Maorysi, sięga zaledwie kilku wieków - to jeden z ostatnich tak dużych obszarów świata, które zasiedlił człowiek. Pierwsi przybyli tu polinezyjscy żeglarze, pokonując tysiące kilometrów otwartego oceanu, by na wyspach zbudować własne wspólnoty, gospodarkę i kulturę. Europejczycy dotarli w XVIII wieku, przywożąc handel, misjonarzy, broń palną, choroby […]
Marcin Baryczka - natrętny wikariusz, którego Kazimierz Wielki kazał utopić w Wiśle
W grudniu 1349 roku w Krakowie zginął ksiądz Marcin Baryczka, wikariusz katedry na Wawelu. Utopiono go w Wiśle, a winą za tę śmierć źródła obciążyły Kazimierza Wielkiego - władcę, którego pamiętamy jako budowniczego państwa, reformatora prawa i ostatniego Piasta na polskim tronie. To jeden z najtrudniejszych epizodów w jego panowaniu i zarazem przykład tego, jak […]
Zagadka śmierci Stefana Batorego. Ropiejąca noga i błędy królewskich lekarzy
12 grudnia 1586 roku krótko przed godziną piątą po południu w Grodnie zgasło życie jednego z najwybitniejszych władców w dziejach Polski. Choć Stefan Batory chorował zaledwie od kilku dni, gwałtowność objawów i jawna bezradność medyków sprawiły, że nad trumną monarchy natychmiast zaczęto szeptać o zbrodni. Tymczasem król, mimo opinii żelaznego wojownika, był człowiekiem od lat […]
Bitwa pod Montgisard 1177. Jak trędowaty nastolatek upokorzył Saladyna
25 listopada 1177 roku szesnastoletni, trawiony trądem Baldwin IV rozbił pod Montgisard armię Saladyna, najpotężniejszego władcy muzułmańskiego Bliskiego Wschodu. Bitwa pod Montgisard to jedno z najbardziej zdumiewających zwycięstw w dziejach wypraw krzyżowych: garstka rycerzy Królestwa Jerozolimskiego zniszczyła siły inwazyjne, które mogły otworzyć Saladynowi drogę do Jerozolimy i zachwiać istnieniem łacińskiego panowania.
460 ludzi przeciw armii Zulusów. Bitwa nad Krwawą Rzeką, która zmieniła historię Południowej Afryki
6 grudnia 1838 roku nad rzeką Ncome w dzisiejszej Republice Południowej Afryki około 460 burskich osadników odparło atak wielotysięcznej armii Zulusów. Bitwa nad Krwawą Rzeką (Blood River) przeszła do historii jako jedno z najbardziej nierównych starć epoki kolonialnej: po stronie zwycięzców trzech rannych, po stronie pokonanych ponad trzy tysiące zabitych. Przez następne stulecia data ta […]
Historia Haiti. Od perły Antyli do państwa bez państwa z polskimi akcentami
Jedyne w dziejach wielkie powstanie niewolników, które doprowadziło do powstania trwałego, niepodległego państwa. Pierwsza czarna republika świata. I kilka tysięcy żołnierzy Legionów Polskich, których Napoleon wysłał za ocean, by tłumili cudzą walkę o wolność - a których potomkowie do dziś mieszkają w haitańskiej wiosce Cazale. Historia Haiti to opowieść o triumfie, za który zwycięzcy płacili […]
Ugoda perejasławska. Decyzja Chmielnickiego, która otworzyła Rosji drogę nad Dniepr
Ugoda perejasławska z 1654 roku była momentem, w którym Kozaczyzna zaporoska zwróciła się ku Moskwie, a konflikt wewnętrzny Rzeczypospolitej zmienił się w wielką wojnę o przyszłość Europy Wschodniej. Bohdan Chmielnicki szukał protektora, bo po kilku latach walk nie był w stanie samodzielnie zbudować trwałego porządku na Ukrainie. Z kolei car Aleksy Michajłowicz miał pretekst, by […]
Polska Jerozolima pod Krakowem. Zabytki i atrakcje turystyczne Miechowa i okolicy
Miechów to miasto, które przez siedem stuleci stanowiło dla Polaków duchowy pomost z Ziemią Świętą. To tutaj bije serce unikatowej w skali Europy tradycji Bożogrobców, a mury tutejszej bazyliki skrywają najstarszą w kraju kopię Grobu Pańskiego. Wyjazd do Miechowa to nie tylko lekcja historii o rycerzach w habitach, ale wyprawa do miejsca, które po tragicznych […]
Nawojka - dziewczyna, która oszukała Akademię Krakowską. Genderowy skandal XV wieku
Dziewczyna w męskim przebraniu przez dwa lata uczęszczała na zajęcia Akademii Krakowskiej i była blisko uzyskania stopnia bakałarza sztuk. Wpadła dopiero wtedy, gdy żołnierz na krakowskiej ulicy założył się z kompanami, że student jest w rzeczywistości kobietą. Dziś znamy ją jako Nawojkę, choć to imię nie pada w najstarszym przekazie. Ta historia nie jest opowieścią […]
