Kategoria: Artykuły
Zagadka śmierci Stefana Batorego. Ropiejąca noga i błędy królewskich lekarzy
12 grudnia 1586 roku krótko przed godziną piątą po południu w Grodnie zgasło życie jednego z najwybitniejszych władców w dziejach Polski. Choć Stefan Batory chorował zaledwie od kilku dni, gwałtowność objawów i jawna bezradność medyków sprawiły, że nad trumną monarchy natychmiast zaczęto szeptać o zbrodni. Tymczasem król, mimo opinii żelaznego wojownika, był człowiekiem od lat […]
Bitwa pod Montgisard 1177. Jak trędowaty nastolatek upokorzył Saladyna
25 listopada 1177 roku szesnastoletni, trawiony trądem Baldwin IV rozbił pod Montgisard armię Saladyna, najpotężniejszego władcy muzułmańskiego Bliskiego Wschodu. Bitwa pod Montgisard to jedno z najbardziej zdumiewających zwycięstw w dziejach wypraw krzyżowych: garstka rycerzy Królestwa Jerozolimskiego zniszczyła siły inwazyjne, które mogły otworzyć Saladynowi drogę do Jerozolimy i zachwiać istnieniem łacińskiego panowania.
460 ludzi przeciw armii Zulusów. Bitwa nad Krwawą Rzeką, która zmieniła historię Południowej Afryki
6 grudnia 1838 roku nad rzeką Ncome w dzisiejszej Republice Południowej Afryki około 460 burskich osadników odparło atak wielotysięcznej armii Zulusów. Bitwa nad Krwawą Rzeką (Blood River) przeszła do historii jako jedno z najbardziej nierównych starć epoki kolonialnej: po stronie zwycięzców trzech rannych, po stronie pokonanych ponad trzy tysiące zabitych. Przez następne stulecia data ta […]
Historia Haiti. Od perły Antyli do państwa bez państwa z polskimi akcentami
Jedyne w dziejach wielkie powstanie niewolników, które doprowadziło do powstania trwałego, niepodległego państwa. Pierwsza czarna republika świata. I kilka tysięcy żołnierzy Legionów Polskich, których Napoleon wysłał za ocean, by tłumili cudzą walkę o wolność - a których potomkowie do dziś mieszkają w haitańskiej wiosce Cazale. Historia Haiti to opowieść o triumfie, za który zwycięzcy płacili […]
Ugoda perejasławska. Decyzja Chmielnickiego, która otworzyła Rosji drogę nad Dniepr
Ugoda perejasławska z 1654 roku była momentem, w którym Kozaczyzna zaporoska zwróciła się ku Moskwie, a konflikt wewnętrzny Rzeczypospolitej zmienił się w wielką wojnę o przyszłość Europy Wschodniej. Bohdan Chmielnicki szukał protektora, bo po kilku latach walk nie był w stanie samodzielnie zbudować trwałego porządku na Ukrainie. Z kolei car Aleksy Michajłowicz miał pretekst, by […]
Polska Jerozolima pod Krakowem. Zabytki i atrakcje turystyczne Miechowa i okolicy
Miechów to miasto, które przez siedem stuleci stanowiło dla Polaków duchowy pomost z Ziemią Świętą. To tutaj bije serce unikatowej w skali Europy tradycji Bożogrobców, a mury tutejszej bazyliki skrywają najstarszą w kraju kopię Grobu Pańskiego. Wyjazd do Miechowa to nie tylko lekcja historii o rycerzach w habitach, ale wyprawa do miejsca, które po tragicznych […]
Nawojka - dziewczyna, która oszukała Akademię Krakowską. Genderowy skandal XV wieku
Dziewczyna w męskim przebraniu przez dwa lata uczęszczała na zajęcia Akademii Krakowskiej i była blisko uzyskania stopnia bakałarza sztuk. Wpadła dopiero wtedy, gdy żołnierz na krakowskiej ulicy założył się z kompanami, że student jest w rzeczywistości kobietą. Dziś znamy ją jako Nawojkę, choć to imię nie pada w najstarszym przekazie. Ta historia nie jest opowieścią […]
Dominikanin, który bronił domów publicznych. Opinia Jana Falkenberga dla rajców Krakowa
Pod koniec XIV wieku rada miejska Krakowa próbowała uporać się z prostytucją w sposób, który wydawał się oczywisty: usunąć nierządnice z miasta. Gdy to nie zadziałało, rajcy zwrócili się do dominikanina Jana Falkenberga z dwoma bardzo konkretnymi pytaniami - czy prawo ludzkie w ogóle może dopuszczać istnienie nierządnic i czy władze miasta mogą budować domy […]
Bunt wójta Alberta. Jak soczewica decydowała o życiu lub śmierci w Krakowie
Bunt wójta Alberta (1311–1312) był najgroźniejszym miejskim wystąpieniem przeciw Władysławowi Łokietkowi w Małopolsce i jednym z tych epizodów, w których splotły się polityka, pieniądze i kwestia lojalności wobec księcia. Po jego stłumieniu zwycięski książę nie tylko ukarał przywódców rebelii, ale też złamał dawną potęgę dziedzicznego wójtostwa. Najbardziej zapamiętano jednak próbę wymowy: „soczewica, koło, miele, młyn” […]
Biskup z haremem. Paweł z Przemankowa - najbardziej rozpustny hierarcha w dziejach?
Trzynastowieczny Kraków miał świętych, księżne ascetki i kult biskupa Stanisława. Miał też opowieść o biskupie, który według późniejszej tradycji bardziej przypominał możnowładcę opętanego namiętnościami niż pasterza Kościoła. Paweł z Przemankowa, biskup krakowski w latach 1266-1292, przeszedł do historii jako jeden z najbardziej kontrowersyjnych hierarchów polskiego średniowiecza. Jan Długosz i późniejsza tradycja przypisywali mu rozpustę, łowy, […]
