Okres obejmujący dzieje ludzkości od upadku Rzymu do zdobycia Konstantynopola przez Turków. Na gruzach Cesarstwa Zachodniorzymskiego powstają w Europie państwa, z których największe znaczenie osiąga monarchia Karola Wielkiego, z której rozpadu kształtują się współczesne Włochy, Francja i Niemcy.
Kategoria: Średniowiecze
Nawojka - dziewczyna, która oszukała Akademię Krakowską. Genderowy skandal XV wieku
Dziewczyna w męskim przebraniu przez dwa lata uczęszczała na zajęcia Akademii Krakowskiej i była blisko uzyskania stopnia bakałarza sztuk. Wpadła dopiero wtedy, gdy żołnierz na krakowskiej ulicy założył się z kompanami, że student jest w rzeczywistości kobietą. Dziś znamy ją jako Nawojkę, choć to imię nie pada w najstarszym przekazie. Ta historia nie jest opowieścią […]
Dominikanin, który bronił domów publicznych. Opinia Jana Falkenberga dla rajców Krakowa
Pod koniec XIV wieku rada miejska Krakowa próbowała uporać się z prostytucją w sposób, który wydawał się oczywisty: usunąć nierządnice z miasta. Gdy to nie zadziałało, rajcy zwrócili się do dominikanina Jana Falkenberga z dwoma bardzo konkretnymi pytaniami - czy prawo ludzkie w ogóle może dopuszczać istnienie nierządnic i czy władze miasta mogą budować domy […]
Bunt wójta Alberta. Jak soczewica decydowała o życiu lub śmierci w Krakowie
Bunt wójta Alberta (1311–1312) był najgroźniejszym miejskim wystąpieniem przeciw Władysławowi Łokietkowi w Małopolsce i jednym z tych epizodów, w których splotły się polityka, pieniądze i kwestia lojalności wobec księcia. Po jego stłumieniu zwycięski książę nie tylko ukarał przywódców rebelii, ale też złamał dawną potęgę dziedzicznego wójtostwa. Najbardziej zapamiętano jednak próbę wymowy: „soczewica, koło, miele, młyn” […]
Biskup z haremem. Paweł z Przemankowa - najbardziej rozpustny hierarcha w dziejach?
Trzynastowieczny Kraków miał świętych, księżne ascetki i kult biskupa Stanisława. Miał też opowieść o biskupie, który według późniejszej tradycji bardziej przypominał możnowładcę opętanego namiętnościami niż pasterza Kościoła. Paweł z Przemankowa, biskup krakowski w latach 1266-1292, przeszedł do historii jako jeden z najbardziej kontrowersyjnych hierarchów polskiego średniowiecza. Jan Długosz i późniejsza tradycja przypisywali mu rozpustę, łowy, […]
Królewski piroman. Dlaczego Władysław Herman kazał spalić własne miasta?
W roku 1090 niebo nad Pomorzem miało zajaśnieć czerwoną łuną. Według Galla Anonima polscy namiestnicy, osadzeni w zdobytych grodach, otrzymali rozkaz, by spalić warownie położone w głębi kraju Pomorzan. Tak dramatyczny finał miała wyprawa Władysława Hermana na Pomorze Gdańskie - wyprawa, która początkowo przyniosła Piastom zwycięstwo, ale szybko ujawniła słabość państwa rządzonego w cieniu palatyna […]
Zabójstwo Andrzeja Tęczyńskiego. Historia o tym, jak duma pana przegrała z gniewem ulicy
Andrzej Tęczyński, porywczy i pewny swojej pozycji szlachcic, stał się 16 lipca 1461 r. bohaterem jednego z najgwałtowniejszych epizodów w historii Krakowa. Z pozoru błahy spór o naprawę zbroi przerodził się w narastającą uliczną wrzawę, która ostatecznie doprowadziła rozwścieczony tłum pod kościół Franciszkanów. Tam mieszczanie dopadli Tęczyńskiego, zabili go i zbezcześcili jego ciało, wciągając całe […]
Ile kosztowało życie w złotym wieku w Krakowie? Ceny i zarobki w XVI wieku
W XVI wieku Kraków był stolicą potężnego Królestwa Polskiego i jednym z najważniejszych ośrodków handlu w Europie Środkowej. Ulice miasta tętniły życiem - od zamożnych kupców po rzemieślników, tragarzy i przekupki na targu. W epoce nazywanej „złotym wiekiem” w Polsce codzienność wyznaczały jednak proste pytania: ile kosztowała kopa jaj, para butów czy garniec piwa? Dzięki […]
Koszt budowy zamku w średniowiecznej Polsce - dane, przeliczenia, przykłady
W średniowieczu budowa zamku nie była decyzją symboliczną ani chwilowym kaprysem - była inwestycją na pokolenia, która potrafiła pochłonąć majątek możnowładcy lub cały budżet króla. Ile kosztowało wzniesienie zamku w czasach Kazimierza Wielkiego? Jak te sumy wyglądają z perspektywy dzisiejszego złota? I czy rzeczywiście warto było otaczać państwo murami?
Oblężenie Wilna 1390. Jak przyszły król Anglii walczył przeciw Polakom na Litwie
W 1390 roku, podczas krwawej wojny domowej w Wielkim Księstwie Litewskim, pod murami Wilna doszło do niezwykłego epizodu: polscy obrońcy miasta starli się z rycerzami angielskimi wspierającymi Krzyżaków i buntującym się przeciw Jagielle Witoldem. Wśród atakujących znalazł się młody Henryk Bolingbroke - przyszły król Anglii jako Henryk IV. Choć jego udział w kampanii był epizodyczny, […]
Jak Polska straciła Śląsk? Hołd lenny, który wywołał efekt domina
Po śmierci Leszka Czarnego w Polsce rozpoczęła się zacięta walka o tron krakowski. Gdy książęta Piastowie rywalizowali o władzę, kraj pogrążał się w coraz większym chaosie. W tej sytuacji Kazimierz bytomski postanowił szukać oparcia poza granicami - uznał zwierzchność czeskiego króla Wacława II. Była to pierwsza taka decyzja wśród śląskich Piastów i sygnał zmiany, która […]
