Okres obejmujący dzieje ludzkości od upadku Rzymu do zdobycia Konstantynopola przez Turków. Na gruzach Cesarstwa Zachodniorzymskiego powstają w Europie państwa, z których największe znaczenie osiąga monarchia Karola Wielkiego, z której rozpadu kształtują się współczesne Włochy, Francja i Niemcy.
Kategoria: Średniowiecze
Eryk Krwawy Topór. Krwawa sława i utracona korona
Na srebrnych monetach z Yorku widnieje napis ERIC REX, czyli „Eryk król”. Bił je ostatni wikiński władca tego miasta. Norweskie sagi opowiadają o jego rozprawach z braćmi. U jego boku stawiają Gunnhildę, królową władającą czarami. Eryk Krwawy Topór miał stracić jedno królestwo, zdobyć drugie, a po śmierci trafić do Walhalli. Czy wszystkie te losy należały […]
Historia dżumy. Czarna śmierć, epidemie i walka z zarazą
Dżuma zdawała się ustępować. 18 kwietnia 1709 r. w Krakowie zarządzono dziękczynienie za koniec zarazy, lecz w czerwcu zmarł Michał Behem, burmistrz powietrzny, czyli rajca odpowiedzialny za walkę z epidemią. Choroba, która wcześniej wywołała czarną śmierć, nadal wracała do europejskich miast. Jej ślady sięgają prehistorii, dotknęła cesarzy i królów, a lekarze poznali jej przyczynę dopiero […]
Dżuma jako broń biologiczna. Jednostka 731, Ningbo i oblężenie Kaffy
27 października 1940 r. japońskie lotnictwo zrzuciło nad chińskim Ningbo pchły zakażone dżumą. Trzy dni później odnotowano pierwszy zgon. Za atakiem stał wojskowy program rozwijany przez Shirō Ishiiego, organizatora Jednostki 731. Dżuma jako broń biologiczna miała zabijać mieszkańców i wywoływać epidemie na terytorium przeciwnika. W Ningbo walkę z chorobą posunięto aż do otoczenia jej ogniska […]
Czy czarna śmierć ominęła Polskę? Co wiemy o epidemii za Kazimierza Wielkiego
Na mapach czarnej śmierci ziemie polskie bywają przedstawiane jako obszar oszczędzony przez epidemię. Wokół umierały tłumy, a państwo Kazimierza Wielkiego nadal się rozwijało. Czy czarna śmierć ominęła Polskę? Ślady zachowane w rachunkach i dawnych polach przemawiają przeciw wielkiemu, trwałemu wyludnieniu podczas pierwszej fali. Polska całkowicie wolna od zachorowań pozostaje jednak przypuszczeniem. Późniejsze zarazy wracały już […]
Wat Tyler i wielkie powstanie 1381 roku. Historia powstania chłopskiego, które zdobyło Londyn
W czerwcu 1381 roku tysiące angielskich chłopów, rzemieślników i drobnych posiadaczy ruszyły na Londyn. Zdobyły Tower, ścięły arcybiskupa Canterbury i skarbnika królestwa, a czternastoletniemu królowi wymusiły obietnicę zniesienia poddaństwa. Na czele tego największego buntu społecznego średniowiecznej Anglii stał człowiek, o którym wiemy zdumiewająco mało: Wat Tyler. Historia tego buntu wraca teraz za sprawą kina. W […]
Marcin Baryczka - natrętny wikariusz, którego Kazimierz Wielki kazał utopić w Wiśle
W grudniu 1349 roku w Krakowie zginął ksiądz Marcin Baryczka, wikariusz katedry na Wawelu. Utopiono go w Wiśle, a winą za tę śmierć źródła obciążyły Kazimierza Wielkiego - władcę, którego pamiętamy jako budowniczego państwa, reformatora prawa i ostatniego Piasta na polskim tronie. To jeden z najtrudniejszych epizodów w jego panowaniu i zarazem przykład tego, jak […]
Bitwa pod Montgisard 1177. Jak trędowaty nastolatek upokorzył Saladyna
25 listopada 1177 roku szesnastoletni, trawiony trądem Baldwin IV rozbił pod Montgisard armię Saladyna, najpotężniejszego władcy muzułmańskiego Bliskiego Wschodu. Bitwa pod Montgisard to jedno z najbardziej zdumiewających zwycięstw w dziejach wypraw krzyżowych: garstka rycerzy Królestwa Jerozolimskiego zniszczyła siły inwazyjne, które mogły otworzyć Saladynowi drogę do Jerozolimy i zachwiać istnieniem łacińskiego panowania.
Nawojka - dziewczyna, która oszukała Akademię Krakowską. Genderowy skandal XV wieku
Dziewczyna w męskim przebraniu przez dwa lata uczęszczała na zajęcia Akademii Krakowskiej i była blisko uzyskania stopnia bakałarza sztuk. Wpadła dopiero wtedy, gdy żołnierz na krakowskiej ulicy założył się z kompanami, że student jest w rzeczywistości kobietą. Dziś znamy ją jako Nawojkę, choć to imię nie pada w najstarszym przekazie. Ta historia nie jest opowieścią […]
Dominikanin, który bronił domów publicznych. Opinia Jana Falkenberga dla rajców Krakowa
Pod koniec XIV wieku rada miejska Krakowa próbowała uporać się z prostytucją w sposób, który wydawał się oczywisty: usunąć nierządnice z miasta. Gdy to nie zadziałało, rajcy zwrócili się do dominikanina Jana Falkenberga z dwoma bardzo konkretnymi pytaniami - czy prawo ludzkie w ogóle może dopuszczać istnienie nierządnic i czy władze miasta mogą budować domy […]
Bunt wójta Alberta. Jak soczewica decydowała o życiu lub śmierci w Krakowie
Bunt wójta Alberta (1311–1312) był najgroźniejszym miejskim wystąpieniem przeciw Władysławowi Łokietkowi w Małopolsce i jednym z tych epizodów, w których splotły się polityka, pieniądze i kwestia lojalności wobec księcia. Po jego stłumieniu zwycięski książę nie tylko ukarał przywódców rebelii, ale też złamał dawną potęgę dziedzicznego wójtostwa. Najbardziej zapamiętano jednak próbę wymowy: „soczewica, koło, miele, młyn” […]
