Okres obejmujący dzieje ludzkości od upadku Rzymu do zdobycia Konstantynopola przez Turków. Na gruzach Cesarstwa Zachodniorzymskiego powstają w Europie państwa, z których największe znaczenie osiąga monarchia Karola Wielkiego, z której rozpadu kształtują się współczesne Włochy, Francja i Niemcy.
Kategoria: Średniowiecze
Marcin Baryczka - natrętny wikariusz, którego Kazimierz Wielki kazał utopić w Wiśle
W grudniu 1349 roku w Krakowie zginął ksiądz Marcin Baryczka, wikariusz katedry na Wawelu. Utopiono go w Wiśle, a winą za tę śmierć źródła obciążyły Kazimierza Wielkiego - władcę, którego pamiętamy jako budowniczego państwa, reformatora prawa i ostatniego Piasta na polskim tronie. To jeden z najtrudniejszych epizodów w jego panowaniu i zarazem przykład tego, jak […]
Bitwa pod Montgisard 1177. Jak trędowaty nastolatek upokorzył Saladyna
25 listopada 1177 roku szesnastoletni, trawiony trądem Baldwin IV rozbił pod Montgisard armię Saladyna, najpotężniejszego władcy muzułmańskiego Bliskiego Wschodu. Bitwa pod Montgisard to jedno z najbardziej zdumiewających zwycięstw w dziejach wypraw krzyżowych: garstka rycerzy Królestwa Jerozolimskiego zniszczyła siły inwazyjne, które mogły otworzyć Saladynowi drogę do Jerozolimy i zachwiać istnieniem łacińskiego panowania.
Nawojka - dziewczyna, która oszukała Akademię Krakowską. Genderowy skandal XV wieku
Dziewczyna w męskim przebraniu przez dwa lata uczęszczała na zajęcia Akademii Krakowskiej i była blisko uzyskania stopnia bakałarza sztuk. Wpadła dopiero wtedy, gdy żołnierz na krakowskiej ulicy założył się z kompanami, że student jest w rzeczywistości kobietą. Dziś znamy ją jako Nawojkę, choć to imię nie pada w najstarszym przekazie. Ta historia nie jest opowieścią […]
Dominikanin, który bronił domów publicznych. Opinia Jana Falkenberga dla rajców Krakowa
Pod koniec XIV wieku rada miejska Krakowa próbowała uporać się z prostytucją w sposób, który wydawał się oczywisty: usunąć nierządnice z miasta. Gdy to nie zadziałało, rajcy zwrócili się do dominikanina Jana Falkenberga z dwoma bardzo konkretnymi pytaniami - czy prawo ludzkie w ogóle może dopuszczać istnienie nierządnic i czy władze miasta mogą budować domy […]
Bunt wójta Alberta. Jak soczewica decydowała o życiu lub śmierci w Krakowie
Bunt wójta Alberta (1311–1312) był najgroźniejszym miejskim wystąpieniem przeciw Władysławowi Łokietkowi w Małopolsce i jednym z tych epizodów, w których splotły się polityka, pieniądze i kwestia lojalności wobec księcia. Po jego stłumieniu zwycięski książę nie tylko ukarał przywódców rebelii, ale też złamał dawną potęgę dziedzicznego wójtostwa. Najbardziej zapamiętano jednak próbę wymowy: „soczewica, koło, miele, młyn” […]
Biskup z haremem. Paweł z Przemankowa - najbardziej rozpustny hierarcha w dziejach?
Trzynastowieczny Kraków miał świętych, księżne ascetki i kult biskupa Stanisława. Miał też opowieść o biskupie, który według późniejszej tradycji bardziej przypominał możnowładcę opętanego namiętnościami niż pasterza Kościoła. Paweł z Przemankowa, biskup krakowski w latach 1266-1292, przeszedł do historii jako jeden z najbardziej kontrowersyjnych hierarchów polskiego średniowiecza. Jan Długosz i późniejsza tradycja przypisywali mu rozpustę, łowy, […]
Królewski piroman. Dlaczego Władysław Herman kazał spalić własne miasta?
W roku 1090 niebo nad Pomorzem miało zajaśnieć czerwoną łuną. Według Galla Anonima polscy namiestnicy, osadzeni w zdobytych grodach, otrzymali rozkaz, by spalić warownie położone w głębi kraju Pomorzan. Tak dramatyczny finał miała wyprawa Władysława Hermana na Pomorze Gdańskie - wyprawa, która początkowo przyniosła Piastom zwycięstwo, ale szybko ujawniła słabość państwa rządzonego w cieniu palatyna […]
Zabójstwo Andrzeja Tęczyńskiego. Historia o tym, jak duma pana przegrała z gniewem ulicy
Andrzej Tęczyński, porywczy i pewny swojej pozycji szlachcic, stał się 16 lipca 1461 r. bohaterem jednego z najgwałtowniejszych epizodów w historii Krakowa. Z pozoru błahy spór o naprawę zbroi przerodził się w narastającą uliczną wrzawę, która ostatecznie doprowadziła rozwścieczony tłum pod kościół Franciszkanów. Tam mieszczanie dopadli Tęczyńskiego, zabili go i zbezcześcili jego ciało, wciągając całe […]
Ile kosztowało życie w złotym wieku w Krakowie? Ceny i zarobki w XVI wieku
W XVI wieku Kraków był stolicą potężnego Królestwa Polskiego i jednym z najważniejszych ośrodków handlu w Europie Środkowej. Ulice miasta tętniły życiem - od zamożnych kupców po rzemieślników, tragarzy i przekupki na targu. W epoce nazywanej „złotym wiekiem” w Polsce codzienność wyznaczały jednak proste pytania: ile kosztowała kopa jaj, para butów czy garniec piwa? Dzięki […]
Koszt budowy zamku w średniowiecznej Polsce - dane, przeliczenia, przykłady
W średniowieczu budowa zamku nie była decyzją symboliczną ani chwilowym kaprysem - była inwestycją na pokolenia, która potrafiła pochłonąć majątek możnowładcy lub cały budżet króla. Ile kosztowało wzniesienie zamku w czasach Kazimierza Wielkiego? Jak te sumy wyglądają z perspektywy dzisiejszego złota? I czy rzeczywiście warto było otaczać państwo murami?
