Okres obejmujący dzieje ludzkości od upadku Rzymu do zdobycia Konstantynopola przez Turków. Na gruzach Cesarstwa Zachodniorzymskiego powstają w Europie państwa, z których największe znaczenie osiąga monarchia Karola Wielkiego, z której rozpadu kształtują się współczesne Włochy, Francja i Niemcy.
Kategoria: Średniowiecze
Bunt wójta Alberta. Jak soczewica decydowała o życiu lub śmierci w Krakowie
Bunt wójta Alberta był najgroźniejszym miejskim wystąpieniem przeciw Władysławowi Łokietkowi w Małopolsce i jednym z tych epizodów, w których splotły się polityka, pieniądze i kwestia lojalności wobec księcia. Po jego stłumieniu zwycięski książę nie tylko ukarał przywódców rebelii, ale też złamał dawną potęgę dziedzicznego wójtostwa. Najbardziej zapamiętano jednak próbę wymowy: „soczewica, koło, miele, młyn” - […]
Biskup z haremem. Paweł z Przemankowa - najbardziej rozpustny hierarcha w dziejach?
Trzynastowieczny Kraków miał świętych, księżne ascetki i kult biskupa Stanisława. Miał też opowieść o biskupie, który według późniejszej tradycji bardziej przypominał możnowładcę opętanego namiętnościami niż pasterza Kościoła. Paweł z Przemankowa, biskup krakowski w latach 1266-1292, przeszedł do historii jako jeden z najbardziej kontrowersyjnych hierarchów polskiego średniowiecza. Jan Długosz i późniejsza tradycja przypisywali mu rozpustę, łowy, […]
Królewski piroman. Dlaczego Władysław Herman kazał spalić własne miasta?
W roku 1090 niebo nad Pomorzem miało zajaśnieć czerwoną łuną. Według Galla Anonima polscy namiestnicy, osadzeni w zdobytych grodach, otrzymali rozkaz, by spalić warownie położone w głębi kraju Pomorzan. Tak dramatyczny finał miała wyprawa Władysława Hermana na Pomorze Gdańskie - wyprawa, która początkowo przyniosła Piastom zwycięstwo, ale szybko ujawniła słabość państwa rządzonego w cieniu palatyna […]
Zabójstwo Andrzeja Tęczyńskiego. Historia o tym, jak duma pana przegrała z gniewem ulicy
Andrzej Tęczyński, porywczy i pewny swojej pozycji szlachcic, stał się 16 lipca 1461 r. bohaterem jednego z najgwałtowniejszych epizodów w historii Krakowa. Z pozoru błahy spór o naprawę zbroi przerodził się w narastającą uliczną wrzawę, która ostatecznie doprowadziła rozwścieczony tłum pod kościół Franciszkanów. Tam mieszczanie dopadli Tęczyńskiego, zabili go i zbezcześcili jego ciało, wciągając całe […]
Ile kosztowało życie w złotym wieku w Krakowie? Ceny i zarobki w XVI wieku
W XVI wieku Kraków był stolicą potężnego Królestwa Polskiego i jednym z najważniejszych ośrodków handlu w Europie Środkowej. Ulice miasta tętniły życiem - od zamożnych kupców po rzemieślników, tragarzy i przekupki na targu. W epoce nazywanej „złotym wiekiem” w Polsce codzienność wyznaczały jednak proste pytania: ile kosztowała kopa jaj, para butów czy garniec piwa? Dzięki […]
Koszt budowy zamku w średniowiecznej Polsce - dane, przeliczenia, przykłady
W średniowieczu budowa zamku nie była decyzją symboliczną ani chwilowym kaprysem - była inwestycją na pokolenia, która potrafiła pochłonąć majątek możnowładcy lub cały budżet króla. Ile kosztowało wzniesienie zamku w czasach Kazimierza Wielkiego? Jak te sumy wyglądają z perspektywy dzisiejszego złota? I czy rzeczywiście warto było otaczać państwo murami?
Oblężenie Wilna 1390. Jak przyszły król Anglii walczył przeciw Polakom na Litwie
W 1390 roku, podczas krwawej wojny domowej w Wielkim Księstwie Litewskim, pod murami Wilna doszło do niezwykłego epizodu: polscy obrońcy miasta starli się z rycerzami angielskimi wspierającymi Krzyżaków i buntującym się przeciw Jagielle Witoldem. Wśród atakujących znalazł się młody Henryk Bolingbroke - przyszły król Anglii jako Henryk IV. Choć jego udział w kampanii był epizodyczny, […]
Jak Polska straciła Śląsk? Hołd lenny, który wywołał efekt domina
Po śmierci Leszka Czarnego w Polsce rozpoczęła się zacięta walka o tron krakowski. Gdy książęta Piastowie rywalizowali o władzę, kraj pogrążał się w coraz większym chaosie. W tej sytuacji Kazimierz bytomski postanowił szukać oparcia poza granicami - uznał zwierzchność czeskiego króla Wacława II. Była to pierwsza taka decyzja wśród śląskich Piastów i sygnał zmiany, która […]
Doktryna piastowska według Tuska. Czy naprawdę istniała, jak ją zdefiniować?
Współczesne odwołania do „doktryny piastowskiej” jakie pojawiły się w przemówieniach Donalda Tuska, każą zapytać: czy naprawdę istniał taki model państwa? Czy Piastowie realizowali jakąś jednolitą koncepcję? Choć trudno mówić o spójnej średniowiecznej doktrynie, to polityka pierwszych władców Polski rzeczywiście opierała się na zaskakująco aktualnych zasadach: sile państwa, realizmie, organizacji i zwrocie ku Zachodowi. To właśnie […]
Najdłuższe konklawe w dziejach. Głodni kardynałowie i papież z krucjaty
Trzy lata bez papieża, zamknięci kardynałowie, zdjęty dach nad salą obrad i kandydat wybrany… z Ziemi Świętej. Tak wyglądało najdłuższe konklawe w historii Kościoła, które po śmierci Klemensa IV przez niemal 1000 dni nie mogło wyłonić następcy. Głęboki polityczny podział kolegium kardynalskiego oraz bezprecedensowe naciski ze strony mieszkańców Viterbo doprowadziły do wyboru papieża spoza grona […]
