Polska i Litwa dla Rosjan nadal pozostają największymi wrogami - jak niegdyś Rzeczpospolita Obojga Narodów |
Według najnowszego badania niezależnego Lewada Center aż 62 proc. Rosjan uznaje dziś Polskę i Litwę za wrogów. To najwyższy wynik w całym zestawieniu - wyższy niż w przypadku Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Szwecji. Dane zaprezentowano podczas konferencji w Berlinie i są one jednym z najbardziej wymownych sygnałów, jak głęboko w rosyjskiej świadomości zbiorowej zakorzeniony wciąż jest obraz Polski i Litwy jako wrogów.
Wyniki badania: Polska i Litwa przed Wielką Brytania i Niemcami
Stanisław Żółkiewski przedstawia carów Szujskich na sejmie warszawskim 1611 - to moment polsko-litewskiego triumfu nad Moskwą
Z opublikowanych danych wynika, że wrogość deklarowana przez Rosjan koncentruje się przede wszystkim na państwach Europy Środkowo-Wschodniej. Po Polsce i Litwie na liście krajów uznawanych za wrogie znalazły się Wielka Brytania (57 proc.), Niemcy (50 proc.) oraz Szwecja (40 proc.). Stany Zjednoczone są natomiast częściej postrzegane jako „konkurent” niż bezpośredni wróg - taką odpowiedź wskazało 53 proc. badanych.
Autorzy raportu podkreślają, że nie jest to ocena realnego zagrożenia, lecz efekt percepcji kształtowanej przez propagandę, narrację o wrogim otoczeniu oraz wieloletnią mobilizację społeczną wokół konfliktów zewnętrznych. Ten stan sprzyja utrwalaniu przekonania, że Rosja jest otoczona przez wrogów, a państwa krytyczne wobec jej polityki są postrzegane jako zagrożenie dla stabilności i pozycji międzynarodowej kraju.
Polska i Litwa nadal są dla Rosjan największym wrogiem
Jan Matejko, Unia lubelska, 1869
Choć autorzy badania nie prowadzą analizy historycznej, same wyniki mają wymiar symboliczny. Polska i Litwa występują w nich razem, jako jeden zespół państw uznawanych za najbardziej wrogie Rosji. To zestawienie przyciąga uwagę także z perspektywy długiego trwania historii.
Przez ponad dwa stulecia oba kraje tworzyły wspólne państwo - Rzeczpospolitą Obojga Narodów - które było jednym z głównych rywali Moskwy, a okresowo potrafiło ją nawet zdominować. Mimo upływu wielu lat od rozpadu polsko-litewskiego państwa nadal Polska i Litwa są dla Rosjan największym wrogiem, co trudno także nie wiązać z historycznymi zaszłościami - 500 lat wojen.
Dawne peryferie, współczesna wrogość
Z perspektywy raportu kluczowe jest to, że Polska i Litwa należą dziś do państw jednoznacznie zakotwiczonych w strukturach Zachodu. W narracji rosyjskiej są one często przedstawiane jako kraje, które „wyrwały się” z dawnej strefy wpływów i aktywnie wspierają Ukrainę. To właśnie ten kontekst oraz poparcie dla Ukrainy po rosyjskiej inwazji - a nie konkretne działania militarne - tłumaczy ich wysoką pozycję na liście wrogów.
W tym sensie wyniki badania nie tylko opisują aktualne nastroje społeczne w Rosji, lecz także pokazują, jak współczesna propaganda potrafi nakładać się na długie cienie historii, łącząc nadal Polskę i Litwę w jeden symboliczny obraz wroga.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
