Godzilla Minus Zero. Jak wyglądała Japonia w 1949? |
Akcja filmu Godzilla Minus Zero rozgrywa się w 1949 r., dwa lata po wydarzeniach z Godzilli Minus One. W prawdziwej Japonii trwała wtedy okupacja aliancka kierowana przez Amerykanów, a program oszczędności przynosił masowe zwolnienia. Był to też rok zagadkowej śmierci prezesa państwowych kolei i dwóch katastrof kolejowych.
W którym roku rozgrywa się akcja Godzilli Minus Zero?
Akcja filmu rozgrywa się w 1949 r. Wracają bohaterowie poprzedniej części, wśród nich Kōichi Shikishima, były pilot kamikaze, czyli lotnik wyznaczony pod koniec wojny do samobójczego ataku na amerykańskie okręty.
Japonia pod okupacją generała MacArthura
Douglas McArthur z cesarzem Hirohito
Po klęsce w 1945 roku Japonia znalazła się pod okupacją aliancką, która trwała do kwietnia 1952 roku. W 1949 roku na czele władz okupacyjnych stał amerykański generał Douglas MacArthur. Japoński rząd i parlament nadal działały, ale podlegały nadzorowi okupantów. Od jesieni 1948 r. premierem był Shigeru Yoshida. Władze okupacyjne kontrolowały także publikacje, a system cenzury prowadzony przez specjalny oddział administracji okupacyjnej zniesiono jesienią 1949 r.
W pierwszych latach Amerykanie rozbrajali i demokratyzowali kraj. Przeprowadzili reformę rolną, rozpoczęli demontaż wielkich koncernów kontrolowanych przez rodziny, zwanych zaibatsu, i pozwolili na zakładanie związków zawodowych. W 1947 r. weszła w życie konstytucja, której artykuł 9 wyrzekał się wojny. Od lat 1947-1948 coraz większe znaczenie miały odbudowa gospodarki i ograniczanie wpływów komunistów. Tę zmianę polityki okupacyjnej nazwano „odwróconym kursem”. Amerykanie obawiali się rozszerzania wpływów komunizmu w Azji. W Chinach komuniści wygrywali wojnę domową, a 1 października 1949 r. proklamowali Chińską Republikę Ludową.
Oszczędności i masowe zwolnienia
W lutym 1949 roku do Tokio przyleciał Joseph Dodge, bankier z Detroit i doradca finansowy władz okupacyjnych. Japonię trawiła inflacja, a państwo podtrzymywało przemysł dotacjami i kredytami. W marcu Dodge ogłosił program nazwany „linią Dodge’a”. Budżet musiał się bilansować, wstrzymano nowe kredyty państwowego banku finansującego odbudowę i ograniczono dotacje dla przedsiębiorstw. W kwietniu ustalono jednolity kurs wymiany, 360 jenów za dolara.
Inflacja szybko spadła, ale firmy traciły państwowe wsparcie i miały coraz większy kłopot z finansowaniem produkcji oraz wypłat. Przyszły bankructwa i zwolnienia w urzędach, fabrykach i na kolei. Japończycy nazwali ten okres „recesją Dodge’a”.
Trzy zagadki japońskiej kolei
Katastrofa kolejowa w Mitace
W czerwcu 1949 r. utworzono Japońskie Koleje Państwowe, przedsiębiorstwo zarządzające państwową siecią kolejową. Pierwszemu prezesowi, Sadanoriemu Shimoyamie, powierzono przeprowadzenie masowych redukcji zatrudnienia. 4 lipca ogłosił listę około 30 tysięcy kolejarzy, którzy mieli stracić pracę. Następnego ranka wyszedł z domu, ale nie dotarł do biura. Dzień później jego ciało znaleziono na torach, przejechane przez pociąg. Prasa spierała się, czy było to samobójstwo, czy morderstwo, a policja zamknęła śledztwo bez ogłoszenia wyników.
15 lipca na stację Mitaka na zachodzie Tokio wjechał rozpędzony pociąg bez maszynisty. Zginęło sześć osób. Oskarżono dziesięciu kolejarzy. Dziewięciu uniewinniono, a Keisuke Takeuchi został ostatecznie skazany na śmierć.
17 sierpnia nad ranem w pobliżu stacji Matsukawa, w prefekturze Fukushima, wykoleił się pociąg pasażerski i zginęło trzech członków załogi. Oskarżono dwudziestu kolejarzy i robotników. Początkowo wszystkich skazano, pięciu z nich na śmierć, ale po wieloletnich procesach wszyscy zostali prawomocnie uniewinnieni w 1963 r.
Sprawy kolejowe rozgrywały się w atmosferze oskarżeń pod adresem komunistów i związkowców protestujących przeciw zwolnieniom. Związek kolejarzy szykował się do walki z redukcjami, ale po sprawach Shimoyamy i Mitaki protest się załamał, a zwolnienia przeprowadzono niemal dokładnie według planu.
Cenzura i pamięć o Nagasaki
Takashi Nagai w ruinach Nagasaki, 1945 r.
W styczniu 1949 r. ukazały się Dzwony Nagasaki, jedno z najgłośniejszych japońskich świadectw bombardowania atomowego. Napisał je Takashi Nagai, radiolog z Nagasaki, ciężko ranny i napromieniowany podczas wybuchu 9 sierpnia 1945 roku. Jego żona spłonęła w ich domu. Nagai skończył książkę w sierpniu 1946 roku, ale cenzura okupacyjna przez ponad dwa lata wstrzymywała druk. Zgodę wydano pod warunkiem, że w tym samym tomie ukaże się relacja o masakrze dokonanej przez japońskie wojsko w Manili w lutym 1945 r. Mimo braku papieru książka stała się bestsellerem, a piosenka o tym samym tytule była jednym z przebojów roku. W maju cesarz Hirohito odwiedził Nagasaki i spotkał się z Nagaiem.
Czy w 1949 roku istniała bomba wodorowa?
Eksplozja bomby Ivy Mike, test bomby wodorowej 1 listopada 1952 r. na atolu Enewetak
W jednym z teaserów filmu pada przypuszczenie, że Godzilla przetrwałaby nawet atak termojądrowy. W 1949 r. nie istniał jeszcze sprawdzony ładunek termojądrowy. 29 sierpnia tego roku Związek Sowiecki przeprowadził w Kazachstanie próbę swojej pierwszej bomby atomowej, opartej na rozszczepieniu jąder atomowych. Stany Zjednoczone straciły wówczas atomowy monopol. W styczniu 1950 r. prezydent Harry Truman polecił kontynuować prace nad bombą wodorową. Pierwszą eksplozję termojądrową Amerykanie przeprowadzili w listopadzie 1952 r.
Nobel i rekordy świata
Latem 1949 r. pływak Hironoshin Furuhashi pobił w Los Angeles kilka rekordów świata, a amerykańska prasa nazwała go „latającą rybą z Fudżi”. Rok wcześniej Japonii nie dopuszczono do igrzysk olimpijskich w Londynie. W listopadzie ogłoszono przyznanie Nagrody Nobla z fizyki Hidekiemu Yukawie, pierwszemu japońskiemu laureatowi. Nagrodzono go za przewidzenie istnienia mezonów, które pomagały wyjaśnić, co utrzymuje składniki jądra atomowego razem. Sukcesy te dawały Japończykom powody do dumy, choć kraj nadal zmagał się z bezrobociem i pozostawał pod okupacją.
Kiedy premiera Godzilli Minus Zero w Polsce?
W Japonii film wchodzi do kin 3 listopada 2026 r., w rocznicę premiery pierwszej Godzilli z 1954 roku. Polska premiera kinowa przypada 6 listopada 2026 r.
10 zł
15 zł
25 zł
