Zełenski zapowiada Ukraiński Panteon Narodowy i odbudowę Ławry Kijowsko-Peczerskiej |
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ogłosił w Dniu Konstytucji dwie inicjatywy związane z polityką historyczną państwa. Do Rady Najwyższej trafił projekt ustawy o Ukraińskim Panteonie Narodowym, a prezydent podpisał także dekret dotyczący przygotowań do obchodów tysiąclecia Ławry Kijowsko-Peczerskiej.
Wołodymyr Zełenski
Wołodymyr Zełenski wystąpił 28 czerwca w Ławrze Kijowsko-Peczerskiej podczas uroczystości z okazji 30. rocznicy uchwalenia Konstytucji Ukrainy. W przemówieniu zapowiedział powołanie Ukraińskiego Panteonu Narodowego, który ma stać się ogólnopaństwowym miejscem pamięci.
„Imiona wszystkich bohaterów, którzy w różnych stuleciach i epokach walczyli dla Ukrainy, inspirowali Ukrainę, zostaną połączone i na zawsze wpisane w naszą historię wielką literą, z wielkim szacunkiem i uwagą ze strony państwa” - mówił Zełenski.
Prezydent podkreślił także, że Ukraina sama będzie decydować o swojej pamięci historycznej. Jak zaznaczył, nikt nie będzie Ukrainie nakazywał, „jak żyć, jak mówić, kogo kochać, komu być wdzięcznym i jakich bohaterów czcić”.
Ukraiński Panteon Narodowy. Co zapowiada Zeazywał, „jak żyć, jak mówić, kogo kochać, komu być wdzięcznymłenski?
Ukraiński Panteon Narodowy ma być miejscem upamiętnienia osób uznanych przez państwo za szczególnie zasłużone dla historii Ukrainy. Chodzi o postaci, które miały wnieść historyczny wkład w zdobycie lub odzyskanie niepodległości, budowę państwa, obronę suwerenności i integralności terytorialnej, rozwój wojska, kultury, sztuki, nauki, sportu, języka literackiego, społeczeństwa obywatelskiego oraz religii.
Zgodnie z zapowiedzią ma to być nie tylko miejsce pochówku lub symbolicznego upamiętnienia, ale również ważny element ukraińskiej polityki pamięci. Panteon ma porządkować państwowy kanon bohaterów i tworzyć przestrzeń oficjalnych uroczystości.
Projekt ustawy nie oznacza jeszcze wskazania gotowej listy osób, które zostaną w Panteonie uhonorowane. Jego znaczenie polega przede wszystkim na tym, że Ukraina chce stworzyć państwową instytucję pamięci, w której w przyszłości będą podejmowane decyzje o konkretnych postaciach.
Ławra Kijowsko-Peczerska przed tysiącleciem
Drugim ważnym elementem wystąpienia Zełenskiego był dekret dotyczący przygotowań do tysiąclecia Ławry Kijowsko-Peczerskiej. W sierpniu, w święto Zaśnięcia Matki Bożej, Ławra ma obchodzić 975. rocznicę założenia. Prezydent podkreślił, że w ciągu jednego pokolenia Ukraina będzie świętować jej tysiąclecie.
Zełenski zapowiedział, że w ciągu najbliższych 25 lat odnowione i zabezpieczone mają zostać dziesiątki zabytków, zbiorów muzealnych oraz budynków związanych z Ławrą. Ma to być długofalowy program konserwacji i odbudowy jednego z najważniejszych miejsc ukraińskiej historii oraz duchowości.
Prezydent przypomniał także o rosyjskich atakach na obiekty religijne w Ukrainie. Według niego Rosja uderzyła już w 740 miejsc kultu, w tym w Ławrę Kijowsko-Peczerską i Sobór Zaśnięcia Matki Bożej, które zostały uszkodzone przez rosyjskie drony 15 czerwca.
Ławra jako symbol ukraińskiej ciągłości historycznej
W wystąpieniu Zełenski mocno akcentował historyczne znaczenie Ławry. Przypomniał, że została ona założona w 1051 r. przez świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich. Stała się jednym z najstarszych ośrodków życia monastycznego w Europie Wschodniej oraz ważnym centrum duchowym, kulturalnym i intelektualnym Rusi Kijowskiej.
Prezydent wskazywał, że Ławra była miejscem rozwoju kronikarstwa, ikonopisarstwa, edukacji i tradycji piśmienniczej. To właśnie z Ławrą związany był Nestor Kronikarz, autor Powieści minionych lat, jednego z najważniejszych źródeł do dziejów Rusi.
Zełenski podkreślił także, że Ławra, podobnie jak Sobór Mądrości Bożej w Kijowie czy Sobór Przemienienia Pańskiego w Czernihowie, potwierdza wielowiekową obecność ukraińskiej tradycji historycznej na tych ziemiach.
Polityka pamięci w czasie wojny
Obie zapowiedzi mają wyraźny wymiar polityczny i symboliczny. Ukraina w czasie wojny z Rosją wzmacnia własną narrację historyczną, podkreślając ciągłość od Rusi Kijowskiej po współczesne państwo ukraińskie. Ławra ma w tej narracji znaczenie szczególne, ponieważ jest jednym z najstarszych i najważniejszych miejsc chrześcijaństwa w regionie.
Powołanie Ukraińskiego Panteonu Narodowego ma natomiast stworzyć miejsce, w którym państwo będzie oficjalnie honorować osoby uznane za najważniejsze dla ukraińskiej historii. To decyzja ważna nie tylko dla wewnętrznej polityki Ukrainy, ale także dla jej relacji z sąsiadami, ponieważ wybór konkretnych bohaterów może w przyszłości wywoływać spory historyczne.
Na razie Zełenski zapowiedział ramy instytucjonalne: projekt ustawy o Panteonie oraz wieloletni program przygotowań do tysiąclecia Ławry Kijowsko-Peczerskiej. O politycznym znaczeniu tych działań przesądzą jednak kolejne decyzje - przede wszystkim to, kto zostanie w Panteonie upamiętniony.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
