Pierwsza tablica dla ofiar zamachu Piłsudskiego. Sto lat czekania na monument pamięci |
Sto lat po tym, jak Józef Piłsudski zbrojnie obalił legalny rząd Rzeczypospolitej, na fasadzie budynku Dowództwa Garnizonu Warszawa przy Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą 215 żołnierzom i 164 cywilom, którzy zginęli w dniach 12-15 maja 1926 roku. Wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, który odsłonił tablicę, nazwał ją pierwszym monumentem pamięci po stu latach od tamtych wydarzeń.
Jak przebiegały uroczystości 100. rocznicy zamachu majowego w Warszawie?
Tablica upamiętniająca ofiary zamachu majowego / fon. MON
O godzinie 9:00 w Katedrze Polowej Wojska Polskiego przy ulicy Długiej odprawiono mszę świętą. O godzinie 10:00 na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego nastąpiło odsłonięcie tablicy pamiątkowej. O godzinie 11:00 delegacje złożyły kwiaty na grobach ofiar na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, o 12:00 wiązanki złożono przy Pomniku Wincentego Witosa na Placu Trzech Krzyży.
W imieniu marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej Straż Marszałkowska złożyła wieniec pod tablicą oraz na grobie prezydenta Stanisława Wojciechowskiego na Starych Powązkach. W uroczystości wzięli udział m.in. wicemarszałkowie Sejmu Piotr Zgorzelski i Krzysztof Bosak.
O godzinie 12:30 w Sejmie rozpoczęła się konferencja popularnonaukowa z dwoma panelami: o sporach dotyczących interpretacji i legitymizacji zamachu oraz o roli instytucji i aktorów politycznych wobec kryzysu 1926 roku.
Co powiedział Kosiniak-Kamysz przy tablicy?
Wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, który odsłonił tablicę, mówił przede wszystkim o długu pamięci wobec ofiar.
- Nasza obecność, wasza obecność świadczy o tym, że ta pamięć jest. Msza święta, modlitwa za nich, uprzątnięte groby i tablice. Pierwszy monument pamięci po stu latach od tamtych wydarzeń. Coś, na co każdy - szczególnie ten, kto oddaje życie za ojczyznę - powinien zasługiwać od pierwszego dnia. A oni czekali sto lat, żeby tej pamięci się doczekać - powiedział szef MON. - Szczególnie wspominam żołnierzy Wojska Polskiego, którzy stanęli w dramatycznej sytuacji. Dziękuję wszystkim tym, którzy w niezłomny sposób doprowadzili do tego, że dzisiaj ta tablica zostaje odsłonięta - dodał Kosiniak-Kamysz.
Dlaczego tablica stanęła dopiero po stu latach?
Uroczystość upamiętniająca ofiary zamachu majowego
To pytanie, które ciśnie się samo. Przez dekady nie było w Polsce woli politycznej do upamiętnienia zamachu majowego. Osoba Piłsudskiego była wspólnym mianownikiem między największymi ugrupowaniami, niechętnymi do pokazywania rys na tym monumencie. Ofiary zamachu - żołnierze wierni przysiędze i przypadkowi cywile - poza nagrobkami przez sto lat nie doczekały się żadnego trwałego upamiętnienia ze strony państwa.
Wśród zabitych cywilów byli m.in. Dawid Kaufman (lat 12), Zdzisław Dąbrowski (lat 15), Eugenia Przewłodzka (lat 15) i Julia Chendoszko (lat 16) - robotnicy, pracownicy, przypadkowi przechodnie, ludzie niemający nic wspólnego z ambicjami politycznymi Piłsudskiego.
Kto zorganizował obchody 100. rocznicy zamachu majowego?
Uroczystości zorganizowane zostały przez Instytut im. Wincentego Witosa - organizację nawiązującą do tradycji ruchu ludowego, który w 1926 roku stanął po stronie legalnego rządu. To znaczące: przez sto lat środowisko PSL-owskie, podtrzymywało pamięć o ofiarach zamachu.
Tablica na gmachu Dowództwa Garnizonu Warszawa stoi przy placu, który nosi imię człowieka odpowiedzialnego za śmierć 379 osób. Ta sprzeczność nie jest przypadkowa - jest lustrem, w którym Polska ogląda swoją nierozliczoną historię.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
