A4 Autostradą Pamięci Ofiar Ludobójstwa UPA? Do Sejmu trafił projekt uchwały |
Do Sejmu trafił poselski projekt uchwały w sprawie nadania autostradzie A4 dodatkowej nazwy „Autostrada Pamięci Ofiar Ludobójstwa UPA”. Inicjatywa zakłada upamiętnienie Polaków zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię oraz współpracujące z nią formacje ukraińskich nacjonalistów w latach 1943-1945. Projekt ma charakter symboliczny i dotyczy całej trasy A4 od granicy z Niemcami do granicy z Ukrainą.
Co zakłada projekt uchwały?
Autostrada A4
Projekt uchwały został złożony jako druk sejmowy nr 2708. Jego autorzy proponują, aby autostradzie A4 nadać dodatkową nazwę „Autostrada Pamięci Ofiar Ludobójstwa UPA”. Chodzi o odcinek od granicy z Niemcami do granicy z Ukrainą, a więc o jedną z najważniejszych tras komunikacyjnych w Polsce.
W projekcie przewidziano także zobowiązanie Ministra Infrastruktury do podjęcia działań związanych z oznakowaniem autostrady nową nazwą patronacką. Miałyby to być przede wszystkim tablice informacyjne i pamiątkowe ustawione na kluczowych węzłach oraz odcinkach A4.
Autorzy projektu podkreślają, że uchwała miałaby wejść w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu wskazują, że inicjatywa ma charakter symboliczny i - według wnioskodawców - nie powinna generować istotnych skutków finansowych dla budżetu państwa.
Kto złożył projekt?
Pod projektem podpisali się posłowie Konfederacji. Do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad projektem upoważniono posła Przemysława Wiplera. Wśród podpisanych znaleźli się także m.in. Sławomir Mentzen, Krzysztof Bosak, Karina Bosak, Konrad Berkowicz, Michał Wawer, Witold Tumanowicz i Andrzej Zapałowski.
Projekt został skierowany do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego na podstawie art. 33 Regulaminu Sejmu.
Dlaczego właśnie autostrada A4?
Wnioskodawcy wskazują, że A4 prowadzi z zachodu na wschód i symbolicznie łączy Polskę z terenami dawnych Kresów. Autostrada biegnie od granicy z Niemcami w rejonie Jędrzychowic do granicy z Ukrainą w Korczowej. Z tego powodu autorzy projektu uznali, że trasa może pełnić nie tylko funkcję komunikacyjną, ale również edukacyjną i pamięciową.
W uzasadnieniu projektu zapisano, że nadanie A4 dodatkowej nazwy miałoby służyć godnemu uczczeniu pomordowanych, edukacji historycznej oraz przypomnieniu, że Polska pamięta o swoich obywatelach zamordowanych na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej i na innych terenach dawnej Rzeczypospolitej.
Historyczny kontekst projektu
Projekt odwołuje się do zbrodni dokonanych w latach 1943-1945 przez Ukraińską Powstańczą Armię oraz inne formacje ukraińskich nacjonalistów. Ich ofiarami byli przede wszystkim polscy cywile: mieszkańcy wsi, kobiety, dzieci i osoby starsze. W polskiej historiografii i debacie publicznej wydarzenia te określane są najczęściej jako rzeź wołyńska, zbrodnia wołyńsko-galicyjska lub ludobójstwo dokonane przez OUN i UPA.
Sejm RP już wcześniej kilkakrotnie zajmował stanowisko w tej sprawie. W uchwale z 2013 r. zbrodnię wołyńską określono jako czystkę etniczną o znamionach ludobójstwa. W 2016 r. Sejm przyjął uchwałę, w której oddał hołd ofiarom ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1943-1945 oraz ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa. W 2025 r. pamięć o ofiarach zyskała dodatkowo rangę ustawową - 11 lipca został ustanowiony Narodowym Dniem Pamięci o Polakach - Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
Data 11 lipca nie jest przypadkowa. Tego dnia przypada rocznica tzw. Krwawej Niedzieli z 1943 r., gdy doszło do skoordynowanej fali ataków na polskie miejscowości na Wołyniu.
Co dalej z projektem?
Samo złożenie projektu nie oznacza jeszcze nadania autostradzie A4 nowej nazwy. Projekt uchwały musi przejść sejmową procedurę i zostać przyjęty przez Sejm. Dopiero wtedy Minister Infrastruktury zostałby zobowiązany do działań wskazanych w uchwale, w tym do przygotowania oznakowania autostrady.
Jeżeli uchwała zostałaby przyjęta, A4 otrzymałaby dodatkową nazwę patronacką, a nie zastąpiłoby to jej dotychczasowego oznaczenia jako autostrady A4. Projekt ma więc przede wszystkim wymiar symboliczny, edukacyjny i pamięciowy.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
