The Uprising - zwiastun i premiera filmu o powstaniu chłopskim 1381 roku. Andrew Garfield w roli głównej |
Focus Features pokazało pierwszy zwiastun „The Uprising”, historycznego widowiska Paula Greengrassa o angielskim powstaniu chłopskim 1381 roku. Andrew Garfield gra w nim prostego oracza, który po stracie rodziny w zarazie staje na czele buntu przeciwko podatkom króla Ryszarda II, a w obsadzie są też Cosmo Jarvis jako historyczny przywódca rebelii Wat Tyler oraz Tom Hollander i Jamie Bell. Amerykańska premiera kinowa zaplanowana jest na 11 września 2026 roku.
Kiedy premiera The Uprising?
The Uprising / fot. Focus Features
Film wejdzie do kin amerykańskich 11 września 2026 roku. Polska data premiery i polski tytuł nie zostały jeszcze ogłoszone; za dystrybucję odpowiada Focus Features, którego filmy trafiają do polskich kin za pośrednictwem UIP, więc rodzimej premiery można spodziewać się jesienią. Zaktualizujemy tekst, gdy dystrybutor poda szczegóły.
O czym jest The Uprising? Fabuła
Akcja rozgrywa się w Anglii XIV wieku, spustoszonej przez dżumę i wyciskanej z podatków na wojnę z Francją. Bohater Garfielda, w materiałach studia nazywany po prostu Oraczem, jest chłopem, który stracił w zarazie rodzinę i próbuje przetrwać pod coraz brutalniejszym naciskiem poborców i panów. Gdy w obronie młodej dziewczyny dochodzi do rozlewu krwi, iskra rozpala tłumiony od lat gniew: wieś za wsią przyłącza się do buntu, a bohater, jak sam mówi w zwiastunie, ani żołnierz, ani ksiądz, tylko rolnik, mimowolnie staje się przywódcą armii ludu maszerującej na Londyn przeciwko potędze korony.
Film jest inspirowany prawdziwym powstaniem chłopskim z 1381 roku, a obok fikcyjnego Oracza pojawiają się w nim postacie historyczne, z Watem Tylerem na czele. Reżyser i scenarzysta Paul Greengrass przyznaje, że do opowiedzenia tej historii pchnęły go współczesne analogie: gniew, nierówności i głód sprawiedliwości, które napędzały tamten bunt, brzmią jego zdaniem zaskakująco aktualnie.
Ciekawostką jest długa droga projektu na ekran. Film rozwijano najpierw pod tytułem The Hood z Benedictem Cumberbatchem, potem jako The Rage z Matthew McConaugheyem, aż ostatecznie główną rolę objął Garfield. Nietypowy jest też układ producencki: obok Focus Features film współprodukuje Blumhouse Jasona Bluma, studio znane przede wszystkim z niskobudżetowych horrorów.
Obsada - kto gra w The Uprising?
Andrew Garfield jako Oracz, fikcyjny chłop, który staje na czele buntu. Dwukrotnie nominowany do Oscara aktor (Przełęcz ocalonych, Tick, Tick... Boom!) gra tu rolę zupełnie inną od dotychczasowych.
Cosmo Jarvis jako Wat Tyler, historyczny przywódca powstania. Jarvis zebrał dobre recenzje za rolę Johna Blackthorne’a w serialu Szōgun.
Tom Hollander, Jamie Bell, Stephen Dillane i Jonny Lee Miller w rolach, których szczegółów studio na razie nie zdradza. Obsadę uzupełniają Thomasin McKenzie, Katherine Waterston, Woody Norman, Stanley Townsend i Sky Yang.
Za kamerą stanął Paul Greengrass, twórca trylogii o Jasonie Bournie, Kapitana Phillipsa i Lotu 93, specjalista od kręconego z ręki, dokumentalnego w duchu kina o prawdziwych wydarzeniach. The Uprising to jego pierwsze podejście do średniowiecza.
Powstanie 1381 roku - prawdziwa historia buntu Wata Tylera
Bunt, o którym opowiada film, wyrósł wprost z największej katastrofy demograficznej w dziejach Anglii. Czarna śmierć, epidemia dżumy z lat 1348-1349, zabiła co najmniej jedną trzecią mieszkańców królestwa. Paradoksalnie poprawiło to pozycję tych, którzy przeżyli: rąk do pracy nagle brakowało, więc chłopi mogli żądać wyższych zarobków i lepszych warunków. Panowie odpowiedzieli ustawodawstwem, które zamrażało płace na przedzarazowym poziomie i przykuwało pracowników do dotychczasowych panów, a znaczna część wsi wciąż tkwiła w poddaństwie, zobowiązana do darmowej pracy na pańskiej ziemi. Przez trzy dekady po zarazie narastało więc napięcie między wsią, która poczuła własną wartość, a elitą broniącą starego porządku.
Iskrą okazały się podatki. Anglia toczyła z Francją kosztowną wojnę stuletnią, a rządzący w imieniu małoletniego Ryszarda II możni sięgnęli po pogłówne: podatek płacony od głowy, w jednakowej wysokości przez księcia i przez parobka. Trzecie takie pogłówne, uchwalone na przełomie 1380 i 1381 roku, było najwyższe, a gdy wpływy okazały się mizerne, bo ludność masowo ukrywała się przed spisem, do hrabstw ruszyli komisarze z uprawnieniami do przymusowej egzekucji. To ich brutalność przelała czarę: w maju 1381 roku mieszkańcy wsi w hrabstwie Essex przepędzili poborcę, a bunt w ciągu kilku tygodni ogarnął południowo-wschodnią Anglię.
Na czele powstańców z hrabstwa Kent stanął Wat Tyler, człowiek, o którym przed 1381 rokiem nie wiadomo praktycznie nic; przydomek sugeruje, że mógł być dekarzem, a sprawność, z jaką dowodził, że miał za sobą służbę wojskową we Francji. Duchowym głosem buntu został John Ball, wędrowny kaznodzieja wielokrotnie więziony za wystąpienia przeciw hierarchii kościelnej, którego powstańcy uwolnili z arcybiskupiego więzienia. To jemu przypisuje się słynne pytanie, które streszczało program rebelii: gdy Adam kopał, a Ewa przędła, kto był wtedy szlachcicem? W czerwcu dziesiątki tysięcy powstańców stanęły pod Londynem, a sympatycy otworzyli im bramy miasta. Rebelianci spalili Savoy, najwspanialszy pałac Anglii, należący do znienawidzonego stryja króla Jana z Gandawy, a po wdarciu się do Tower ścięli kanclerza królestwa, arcybiskupa Canterbury Simona Sudbury’ego, i skarbnika Roberta Halesa, których obarczali winą za pogłówne.
Czternastoletni Ryszard II dwukrotnie wyjechał na spotkanie z powstańcami. Za pierwszym razem obiecał zniesienie poddaństwa i kazał wystawiać buntownikom królewskie dokumenty z gwarancjami wolności. Do drugiego spotkania doszło 15 czerwca na błoniach Smithfield pod murami miasta i tam rozegrał się finał: podczas rozmowy z królem, w okolicznościach do dziś spornych, burmistrz Londynu William Walworth ranił Tylera sztyletem, a przywódca powstania zmarł wkrótce potem. Gdy zdezorientowany tłum sięgał po łuki, młody król podjechał do powstańców sam, ogłaszając, że to on będzie ich wodzem, i wyprowadził ich z miasta. Był to koniec rebelii: obietnice cofnięto, na uczestników spadły represje, a John Ball został stracony. Tradycja przypisuje Ryszardowi słowa, że chłopami byli i chłopami pozostaną.
A jednak powstanie nie było klęską zupełną. Korona nigdy więcej nie odważyła się nałożyć pogłównego, a poddaństwo, którego formalnie nie zniesiono, w ciągu następnego stulecia po prostu obumarło, wypierane przez pracę najemną i dzierżawę. Tyler i Ball weszli zaś na stałe do panteonu angielskiego radykalizmu: odwoływali się do nich siedemnastowieczni rewolucjoniści, dziewiętnastowieczni czartyści i ruch robotniczy, a gdy w 1990 roku rząd Margaret Thatcher wprowadził podatek pogłówny, protesty przeciw niemu Brytyjczycy natychmiast zaczęli porównywać do buntu z 1381 roku. Współczesne analogie, o których mówi Greengrass, mają więc w Anglii długą tradycję.
Zwiastun The Uprising
Zwiastun otwiera monolog bohatera Garfielda nad grobem rodziny zmarłej na dżumę, a potem eskaluje od scen upokarzania chłopów przez poborców po bitewny rozmach marszu na Londyn, z zapowiedzią podpalenia świata rzuconą przy płonącym stosie. Stylistycznie widać rękę Greengrassa: surowe, reporterskie zdjęcia bliżej Kapitana Phillipsa niż klasycznego kostiumowego eposu.
FAQ
Kiedy premiera The Uprising?
W kinach amerykańskich 11 września 2026 roku. Polska data nie została jeszcze ogłoszona.
Czy The Uprising jest oparty na faktach?
Film inspirowany jest prawdziwym powstaniem chłopskim w Anglii z 1381 roku, choć główny bohater grany przez Garfielda jest postacią fikcyjną.
Kogo gra Andrew Garfield w The Uprising?
Fikcyjnego chłopa zwanego Oraczem, który staje na czele buntu. Historycznego przywódcę powstania, Wata Tylera, gra Cosmo Jarvis.
Kto wyreżyserował The Uprising?
Paul Greengrass, twórca Kapitana Phillipsa, Lotu 93 i trylogii o Jasonie Bournie.
Kim był Wat Tyler?
Przywódcą angielskiego powstania chłopskiego z 1381 roku, wywołanego pogłównym na wojnę z Francją. Zginął podczas rokowań z królem Ryszardem II na Smithfield.
Zobacz także:
- Kto jest kim w Odysei? Bohaterowie Homera i obsada filmu Nolana
- Wędrówka Odyseusza. Opowieść o losach bohatera Odysei - od Troi do Itaki
- Gdzie kręcono Odyseję? Filmowe lokacje filmu Nolana
- Odyseja Nolana - od ilu lat? Czy film jest odpowiedni dla dzieci i młodzieży
O filmach historycznych i kostiumowych przeczytasz klikając tutaj lub na poniższą grafikę:
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
