Klocki LEGO, królewskie Gniezno i podróż w czasie. Znamy Wydarzenia Historyczne Roku 2025 |
Historia opowiedziana za pomocą klocków LEGO, obchody tysiąclecia koronacji królewskich w Gnieźnie oraz rodzinna wyprawa po Ostrowie Tumskim - te projekty zwyciężyły w 19. edycji plebiscytu „Wydarzenie Historyczne Roku”. Osobne nagrody otrzymały wieloletni projekt Muzeum Narodowego w Krakowie oraz wystawa zbudowana z pamiątek i wspomnień mieszkańców Wałcza.
Kto zwyciężył w plebiscycie Wydarzenie Historyczne Roku 2025?
Gala WHR / fot. MHP/Maciej Cioch
Tegoroczni laureaci pokazują, że historia nie musi być zamknięta w gablotach ani opowiadana wyłącznie językiem podręczników. Może powstać z klocków LEGO, zamienić rynek w średniowieczne miasto albo zabrać najmłodszych w podróż na magicznym dywanie.
W kategorii Edukacja zwyciężył projekt Szlak Piastowski z klocków LEGO, przygotowany przez Klaster Turystyczny Szlak Piastowski i Brzeskie Centrum Kultury i Historii Wahadło. Mobilna wystawa odwiedziła 19 miejscowości, prezentując wykonane z klocków makiety najważniejszych zabytków związanych z początkami państwa polskiego. Wśród nich znalazły się Ostrów Lednicki oraz XI-wieczna katedra gnieźnieńska.
Nie ograniczono się przy tym do oglądania gotowych konstrukcji. Uczestnicy warsztatów mogli sami budować królewskie insygnia: korony, berła, jabłka i pierścienie. Historia pierwszych Piastów została więc podana w formie szczególnie atrakcyjnej dla dzieci, ale jednocześnie mocno osadzonej w konkretnych miejscach i zabytkach.
Gniezno ponownie stało się miastem koronacji
Za najważniejsze wydarzenie uznano projekt Gniezno - Miasto Koronacji. Tysiąc lat Historii, przygotowany przez Miejski Ośrodek Kultury w Gnieźnie. Był on częścią obchodów tysięcznej rocznicy koronacji Bolesława Chrobrego i Mieszka II.
Organizatorzy nie postawili na jedną uroczystość, lecz na cały cykl działań, które miały przywrócić średniowieczną historię miasta jego mieszkańcom. Na gnieźnieńskim rynku odbył się weekend tańca, przygotowano dwanaście warsztatów poświęconych dawnemu rękodziełu, a interaktywna wioska pozwalała zajrzeć do świata rycerzy, mieszczan i rzemieślników.
Tysiąclecie koronacji stało się w ten sposób czymś więcej niż kolejną rocznicą zaznaczoną w kalendarzu. Gniezno nawiązało do własnej przeszłości przez wydarzenia, w których można było uczestniczyć, a nie tylko je obserwować.
Jak zabrać dzieci w podróż po Ostrowie Tumskim?
W kategorii Wystawa zwyciężył Magiczny dywan. Podróże w czasie Poznańskiego Centrum Dziedzictwa. Ekspozycję przygotowano z myślą o rodzinach z dziećmi w wieku od trzech do dziewięciu lat.
Jej punktem wyjścia była ilustrowana książka Magiczny dywan. Opowieści z Ostrowa Tumskiego. Tytułowy dywan pozwalał najmłodszym przenosić się między kolejnymi epokami: odwiedzić gród Mieszka I i Dobrawy, poznać przyrodę doliny Cybiny oraz zajrzeć do poznańskiej katedry.
To wystawa opowiadająca o jednym z najważniejszych miejsc w historii Polski bez nadmiaru dat i trudnych pojęć. Zamiast tradycyjnego zwiedzania zaproponowano dzieciom przygodę, w której przeszłość odkrywa się przez ruch, zabawę i kolejne zadania.
Jury nagrodziło opowieść o polskiej nowoczesności
Nagroda Jury trafiła do Muzeum Narodowego w Krakowie za projekt 4 x Nowoczesność. Było to przedsięwzięcie realizowane przez pięć lat, od 2020 do 2025 roku, obejmujące cztery wystawy poświęcone temu, jak Polacy wyobrażali sobie nowoczesność w różnych okresach swojej historii.
Cykl rozpoczęły Polskie style narodowe 1890-1918. Kolejne ekspozycje opowiadały o modernizmie II Rzeczypospolitej, nowoczesności czasów PRL oraz przemianach po 1989 roku. Powstała w ten sposób szeroka panorama polskiej architektury, sztuki i wzornictwa - od prób stworzenia stylu narodowego po doświadczenia III RP.
Wystawom towarzyszyły katalogi, sesje naukowe, badania, prace konserwatorskie oraz programy edukacyjne. Jury doceniło więc nie pojedynczą ekspozycję, lecz konsekwentnie budowaną opowieść o ponad stu latach polskich sporów z nowoczesnością.
„DNA Wałcza”, czyli historia zapisana w domowych pamiątkach
Nagrodę Specjalną Muzeum Historii Polski otrzymała wystawa stała DNA Wałcza w Muzeum Ziemi Wałeckiej. Jej bohaterami są mieszkańcy, którzy po II wojnie światowej przybywali na ziemię wałecką z różnych części dawnej i powojennej Polski.
Byli wśród nich przesiedleńcy z Kresów Wschodnich, sybiracy, żołnierze wracający z frontu, byli więźniowie obozów oraz osoby wysiedlone w ramach akcji „Wisła”. Każda z tych grup przyniosła ze sobą własne doświadczenia, rodzinne historie i przedmioty.
Twórcy wystawy zgromadzili niemal 2000 eksponatów oraz kilkadziesiąt godzin rozmów z mieszkańcami powiatu wałeckiego i ich potomkami. Dzięki temu powojenna historia miasta została pokazana nie jako bezosobowy proces przesuwania granic i migracji, lecz jako zbiór konkretnych ludzkich losów.
Jak wybrano finalistów plebiscytu?
Do finału trafiło piętnaście przedsięwzięć podzielonych na trzy kategorie: Wydarzenie, Wystawa i Edukacja. Wśród nominowanych znalazły się m.in. otwarcie Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku w Ossowie, wystawa odzyskanych średniowiecznych dokumentów polsko-krzyżackich, projekt poświęcony ratowaniu socjolektu hutniczego oraz aplikacja umożliwiająca młodzieży nagrywanie wspomnień świadków historii.
Finałową piętnastkę wybrała komisja, w której zasiedli przedstawiciele muzeów, instytucji kultury, świata nauki i mediów. W jej skład wszedł także Wojciech Duch, redaktor naczelny portalu historia.org.pl. Nasz portal był również partnerem 19. edycji plebiscytu organizowanego przez Muzeum Historii Polski.
Wyniki tej edycji łączy jeden wyraźny motyw. Największe uznanie zdobyły projekty, które nie traktują odbiorcy jak biernego widza. Pozwalają mu budować, dotykać, słuchać, spotykać się z innymi i odnajdywać wielką historię w losach własnej miejscowości oraz rodziny.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
