Tak może wyglądać nowe 20 euro z Marią Skłodowską-Curie. EBC pokazał pięć projektów |
Maria Skłodowska-Curie może zostać twarzą nowego banknotu 20 euro. Europejski Bank Centralny przedstawił pięć oficjalnych projektów serii poświęconych kulturze europejskiej - od kompozycji bliskiej klasycznym banknotom po geometryczną abstrakcję, fotograficzny kolaż i odważny eksperyment z portretem uczonej.
Dlaczego Skłodowska-Curie znalazła się właśnie na 20 euro?
Projekty banknotów z Marią Skłodowską-Curie
Nie oznacza to jeszcze, że jeden z pokazanych wzorów na pewno trafi do europejskich portfeli. W finale konkursu znalazło się dziesięć kompletnych propozycji nowych banknotów: pięć poświęconych „Kulturze europejskiej„ oraz pięć rozwijających temat ”Rzeki i ptaki”. Jeżeli Europejski Bank Centralny wybierze jeden z projektów oznaczonych literami A, C, E, F lub G, na awersie banknotu 20 euro znajdzie się Maria Skłodowska-Curie. Jeżeli zwycięży seria przyrodnicza, jej miejsce zajmą motywy europejskich rzek i ptaków.
Wszystkie projekty z grupy „Kultura europejska” opierają się na tym samym zestawie postaci i przestrzeni. Awersy mają przedstawiać wybitnych Europejczyków, natomiast rewersy - miejsca, w których kultura jest tworzona, przekazywana i przeżywana.
Banknot 20 euro został poświęcony szkołom i uniwersytetom. Na jego awersie umieszczono Marię Skłodowską-Curie, a na odwrocie scenę z nauczycielką oraz młodymi uczniami lub studentami. Na stołach mają znajdować się książki i zeszyty. Każdy z pięciu projektów interpretuje ten sam motyw w zupełnie inny sposób.
Projekt A - Studio Joost Grootens. Portret rozłożony na spojrzenie i ekspresję
Maria Curie Skłodowska na projekcie banknotu Euro Projekt A - Studio Joost Grootens
Projekt A należy do najbardziej eksperymentalnych propozycji. Twarz Marii Skłodowskiej-Curie została podzielona na pasy, okręgi i płaszczyzny. Portret nie jest przedstawiony jako jednolity, realistyczny wizerunek, lecz jako kompozycja skupiona przede wszystkim na oczach i ustach. Całość utrzymano w intensywnych odcieniach błękitu, granatu i zieleni, z charakterystyczną warstwą cienkich, falujących linii.
Takie rozbicie twarzy nie jest przypadkowe. Studio Joost Grootens chciało pokazać proces powstawania kultury. Oczy symbolizują obserwowanie świata, odczuwanie i refleksję. Usta oznaczają natomiast wyrażanie myśli, dialog oraz wymianę. Portret Skłodowskiej-Curie odsyła więc nie tylko do konkretnej osoby, lecz również do wspólnej ludziom zdolności poznawania świata i dzielenia się wiedzą.
Na rewersie banknotu widzimy współczesną przestrzeń edukacyjną. Uproszczone sylwetki uczniów i nauczycieli spotykają się przy stołach, czytają i pracują nad materiałami. Obie strony mają tworzyć jedną opowieść: indywidualna obserwacja i myśl prowadzą do zbiorowej wymiany wiedzy. Kultura nie jest tutaj zamkniętym dziedzictwem przeszłości, lecz żywym procesem powstającym między ludźmi.
Projekt C - Neue Gestaltung GmbH. Klasyczny portret i wspólna mapa Europy
Maria Curie-Skłodwska na projekcie banknotu Euro Projekt C - Neue Gestaltung GmbH
Projekt C jest najbardziej zbliżony do tradycyjnego wyobrażenia banknotu. Na awersie dominuje precyzyjny, graficznie opracowany portret Marii Skłodowskiej-Curie. Towarzyszą mu struktury przypominające schematy cząsteczek, modele atomowe i ornamenty nawiązujące do nauki. Mimo nowoczesnego tła twarz uczonej pozostaje wyraźna, realistyczna i łatwa do rozpoznania.
Koncepcja Neue Gestaltung GmbH opiera się na przekonaniu, że Europa stanowi wspólną przestrzeń kulturową. Każdy banknot ma otrzymać charakterystyczny kolor i własny centralny motyw, a przedstawione postacie mają łączyć Europejczyków ponad granicami państw i kolejnymi epokami.
Na rewersie banknotu 20 euro połączono scenę ze szkoły lub uczelni z mapą Europy. Kontynent uzupełniają konstelacje, które przez stulecia pomagały podróżnym odnajdywać kierunek. W tle widoczne są także linie tworzące sieć połączeń.
Ludzie przedstawieni na rewersie nie mają szczegółowych rysów twarzy. Jest to świadomy zabieg: mieszkańcy różnych państw mają móc rozpoznać w tych postaciach samych siebie. Banknot przedstawia więc nie konkretną szkołę ani jedną grupę studentów, lecz wspólną europejską przestrzeń edukacji.
Projekt E - Myrsini Vardopoulou. Fotografia i geometryczna przestrzeń myśli
Maria Curie-Skłodwska na projekcie banknotu Euro Projekt E - Myrsini Vardopoulou
W projekcie E portret Marii Skłodowskiej-Curie umieszczono po prawej stronie banknotu. Jest to historyczna fotografia uczonej, przedstawionej z głową opartą na dłoni. Środkową część awersu zajmuje duża geometryczna kompozycja złożona z kół, prostokątów i pól w odcieniach błękitu, granatu, szarości oraz beżu.
Projekt sprawia wrażenie spokojnego i uporządkowanego. Zamiast wielu szczegółów i ozdobników pojawiają się duże powierzchnie, prosta typografia oraz czytelne oznaczenie nominału. Rewers również został podzielony na regularne pola. W jego centralnej części znajdują się nauczycielka i uczniowie uczestniczący w zajęciach, a z boku umieszczono mapę Europy.
Myrsini Vardopoulou skupia się nie na osobowości przedstawionych postaci, ale na uniwersalnej wartości ich pracy. Koło i pozostałe symbole mają tworzyć wizualny komunikat oznaczający przestrzeń intelektualną. Kompozycja powinna być z jednej strony natychmiast rozpoznawalna, a z drugiej zawierać subtelniejsze odniesienia pozwalające na głębszą interpretację.
Projekt ma przekazywać, że mimo różnic między przedstawionymi osobami ich osiągnięcia tworzą wspólne źródło inspiracji. Skłodowska-Curie jest tutaj nie tylko bohaterką historyczną, lecz także symbolem pracy umysłowej, odkrywania i nieustannego rozwijania europejskiej kultury.
Projekt F - Jan Robert Dünnweller. Ręcznie rysowany portret i artystyczny kolaż
Maria Curie-Skłodwska na projekcie banknotu Euro Projekt F - Jan Robert Dünnweller
Projekt F zdecydowanie odchodzi od chłodnej, technicznej estetyki banknotów. Awers przypomina ilustrację stworzoną za pomocą tuszu, akwareli, wycinanek i odbitych na papierze faktur. Portret Marii Skłodowskiej-Curie został narysowany ręcznie i otoczony nieregularnymi plamami, motywami roślinnymi, fragmentami pisma oraz geometrycznymi kształtami.
Na odwrocie znajduje się scena przypominająca salę wykładową lub audytorium. Przedstawiona osoba prowadzi zajęcia dla licznej grupy słuchaczy. Także tutaj nie obowiązuje ścisła symetria. Poszczególne fragmenty nakładają się na siebie, a ilustracje sprawiają wrażenie swobodnie nanoszonych na papier.
Jan Robert Dünnweller odwołuje się bezpośrednio do oficjalnego motta Unii Europejskiej - „Zjednoczona w różnorodności”. Portrety znanych postaci reprezentują wspólną historię i europejskie dziedzictwo.
Różnorodność kultur pokazano natomiast za pomocą kolażu złożonego z wielu form, materiałów i faktur.
Elementy różnią się między sobą, ale po połączeniu tworzą nową całość. W ten sposób projekt ma przedstawiać Europę jako wspólnotę zbudowaną z odmiennych tradycji, języków i tożsamości. Ręcznie rysowana Skłodowska-Curie nie zostaje wpisana w surową, monumentalną kompozycję, lecz staje się częścią żywej i zmiennej kulturowej mozaiki.
Projekt G - Rubio & del Amo i Cruz más Cruz. Spojrzenie prosto z banknotu
Maria Curie-Skłodwska na projekcie banknotu Euro Projekt G - Rubio & del Amo and Cruz más Cruz
Najważniejszym elementem projektu G jest spojrzenie przedstawionej postaci. Oczy Marii Skłodowskiej-Curie znalazły się niemal dokładnie w centrum awersu. Jej fotograficzny portret został podzielony na prostokątne pola w kolorach błękitnym, szarym, kremowym i pomarańczowym. Fragmenty twarzy łączą się z dużymi oznaczeniami nominału i prostymi liniami.
Autorzy chcieli stworzyć wrażenie bezpośredniego spotkania między odbiorcą banknotu a ludźmi, którzy kształtowali europejską kulturę i sposób myślenia. Spojrzenie Skłodowskiej-Curie ma symbolizować dialog pomiędzy wybitnymi postaciami przeszłości a współczesnymi Europejczykami, którzy rozwijają pozostawione przez nie idee.
Całą serię łączą dominujące kolory oraz linearny wzór tworzący wspólną fakturę. Konstrukcja banknotów opiera się na czterech pionowych blokach inspirowanych kolejnymi literami słowa „EURO”: E, U, R i O. Układ ten staje się szczególnie widoczny po spojrzeniu na banknot w poziomie.
Na rewersie 20 euro przedstawiono salę lekcyjną z nauczycielką stojącą przy tablicy oraz uczniami siedzącymi przy stołach. Pojawiają się również regały z książkami i mapa Europy. W ten sposób dziedzictwo uczonej zostaje połączone ze współczesną edukacją i dalszym przekazywaniem wiedzy.
Czy któryś z tych banknotów naprawdę trafi do obiegu?
Pięć projektów z Marią Skłodowską-Curie to oficjalne propozycje konkursowe, ale nie są jeszcze zatwierdzonymi banknotami. Europejski Bank Centralny prowadzi publiczną ankietę dotyczącą wszystkich dziesięciu finalistycznych serii. Konsultacje pozostaną otwarte do 21 września 2026 roku.
Ostateczną decyzję podejmie Rada Prezesów EBC. Pod uwagę mają zostać wzięte opinie uczestników ankiety, wyniki osobnego reprezentatywnego badania mieszkańców strefy euro, ocena techniczna oraz stanowisko konkursowego jury. Wybór zwycięskiego projektu jest oczekiwany pod koniec 2026 roku.
Nawet zwycięska propozycja będzie następnie rozwijana, testowana i dostosowywana do wymagań związanych z bezpieczeństwem, dostępnością oraz masową produkcją. Ostateczne banknoty mogą więc różnić się szczegółami od zaprezentowanych wizualizacji. Do obiegu trafią dopiero w kolejnych latach, a dotychczasowe banknoty zachowają wartość i nadal będą używane.
Głosować można tutaj.
Jeżeli zwycięży któryś z projektów A, C, E, F lub G, po raz pierwszy na banknocie euro znajdzie się Maria Skłodowska-Curie. Nie wiadomo jeszcze, czy zostanie przedstawiona w klasycznej, fotograficznej formie, jako ręcznie wykonany rysunek, czy jako fragment odważnej geometrycznej kompozycji. Pewne jest natomiast, że każda z pięciu propozycji czyni ją centralną postacią banknotu 20 euro.
Zobacz także:
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
