| Data nadania |
Przywilej |
Władca |
Treść przywileju |
| 1180 r. |
Łęczyca |
Kazimierz Sprawiedliwy |
Dla Kościoła:
- zniesienie „Ius spolii” (prawa księcia do rzeczy po zmarłym biskupie),
- ograniczenie prawda do korzystania z podwód i stacji w dobrach kościelnych.
|
| 9 czerwca 1210 r. |
Borzykowa |
Leszek Biały, Konrad Mazowiecki, Władysław Odonic |
Dla Kościoła:
- wolny wybór biskupa i urzędów kościelnych,
- niezależne sądownictwo nad osobami duchownymi,
- wprowadznie celibatu, ostatecznie zniesienie „ius spolli”.
|
| 1215 r. |
Wolbórz |
Leszek Biały, Konrad Mazowiecki, Władysław Odonic, Kazimierz I Opolski |
- Potwierdzenie przywileju borzykowskiego.
|
| 5 maja 1228 r. |
Cienia |
Władysław Laskonogi |
Dla Małopolski:
- obietnica zachowania praw.
|
| 1 września 1291 r. |
Lutomyśl |
Wacław II |
Dla Małopolski:
- urzędy dla miejscowych,
- nienakładanie nowych podatków,
- żołd dla rycerzy.
|
| 1355 r. |
Buda |
Ludwik Węgierski |
- Zobowiązanie do nie nakładania podatków bez zgody szlachty,
- rezygnacja z prawa stacji,
- wynagradzania rycerstwu ewentualnych strat podczas zagranicznych wypraw wojennych.
|
| 17 września 1374 r. |
Koszyce |
Ludwik Węgierski |
Król gwarantował szlachcie w zamian za uznanie praw do korony polskiej jednej z jego córek, następujące uprawnienie:
- zwolnienie z poradlnego z wyjątkiem 2 groszy z łana chłopskiegołan,
- zwolnienie od obowiązku budowy i naprawy zamków,
- wprowadzi odszkodowanie za udział szlachty w wyprawach poza granicami kraju,
- potwierdzenie wszystkich wcześniejszych przywilejów,
- urząd starosty miał być nadawany tylko Polakom, a inne urzędy szlachcie z danej ziemi.
|
| 1387 r. |
Wilno |
Władysław Jagiełło |
Dla katolickich bojarów Litwy:
- gwarancja dziedzicznego posiadania ziemi,
- zwolnienie z osobistych świadczeń wobec władcy.
|
| 1388 r. |
Piotrków |
Władysław Jagiełło |
- Zobowiązanie do wykupienia szlachcica, który dostałby się do niewoli podczas wyprawy poza granicami kraju,
- 3 grzywny za kopię w wyprawie zagranicznej,
- zatwierdzał dotychczasowe prawa i przywileje.
|
| 23 lipca 1422 r. |
Czerwińsk |
Władysław Jagiełło |
- Zabraniał konfiskaty lub zajmowania majątków szlacheckich bez wyroku sądowego,
- król bez uzyskania zgody rady królewskiej nie mógł bić monety,
- zakaz łączenia urzędu starosty i urzędnikia ziemskiego.
|
| 28 października 1423 r. |
Warta |
Władysław Jagiełło |
- Ograniczenie wychodźstwa chłopów z ziemi,
- szlachta mogła usuwać buntowniczego sołtysa przez przymusowy wykup sołectw,
- kontrola urzędników ziemskich nad miarami, wagami i cenami w miastach.
|
| 1425 r. |
Brześć Kujawski |
Władysław Jagiełło |
- Potwierdzenie dawnych przywilejów i rozciągnięcie ich na szlachtę, która z nich nie korzystała.
|
| 4 marca 1430 i 9 stycznia 1433 r. |
Jedlnia i Kraków |
Władysław Jagiełło |
Za tron dla potomków:
- Zatwierdzenie dawnych przywilejów szlachty i duchowieństwa,
- zapewnienie szlachcie nietykalności osobistej i majątkowej bez wyroku sądu królewskiego „neminem captivabimus nisi iure victum”,
- stanowiska kościelne zastrzeżone dla szlachty,
- rozszerzał prawa polskie na ziemie ruskie.
|
| 2 lutego 1447 r. |
Wilno |
Kazimierz Jagielończyk |
- Zagwarantowanie niezależności i równouprawnienia Polski i Litwy,
- zrównanie szlachty litewskiej w prawach ze szlachtą polską.
|
| 1454 r. |
Cerekwica i Nieszawa |
Kazimierz Jagielończyk |
- Król nie mógł zwoływać pospolitego ruszenia i nakładać podatków bez zgody sejmików ziemskich,
- zakaz łączenia urzędów starosty i wojewody,
- zaostrzenie kar za zbiegostwo chłopów.
|
| 1456 r. |
Korczyn |
Kazimierz Jagiellończyk |
Możni danej ziemi o jej los zawsze będą pytani. |
| 27 lutego 1493 r. |
Piotrków |
Jan Olbracht |
- Zakaz ingerencji kościelnej w sądy świeckie,
- dwuizbowy sejm,
- zaostrzenie kar wobec przestępców,
- potwierdzenie wcześniejszych przywilejów.
|
| 26 kwietnia 1496 r. |
Piotrków |
Jan Olbracht |
Zakaz kupowania ziemi przez mieszczan,
- tylko jeden chłop mógł opuścić wieś w ciągu roku,
- zwolnienie z ceł towarów szlacheckich wożonych na własny użytek,
- wolność żeglugi rzecznej.
|
| 25 października 1501 r. |
Mielnik |
Aleksander Jagiellończyk |
- Cała władza w ręce senatorów, niewykonanie poleceń senatu przez króla zwalniało ich wierności władcy,
- król przewodniczącym senatu.
|
| 1504 r. |
Piotrków |
Aleksander Jagiellończyk |
- Kontrola senatu i sejmu nad nadawaniem dóbr koronnych,
- zakaz łączenia w jednym ręku dwóch i więcej urzędów.
|
| 1505 r. |
Radom |
Aleksander Jagiellończyk |
- Anulowanie przywileju mielnickiego,
- Konstytucja nihil novi,
- gwarancja wolnego wyboru urzędników sądowych,
- zakaz pociągania spraw świeckich pod trybunały duchowne.
|
| 1518 r. |
Toruń |
Zygmunt I Stary |
- Król zrzekł się sądzenia sporów pomiędzy panami świeckimi i duchownymi, a ich poddanymi.
|
| 1520 r. |
Bydgoszcz |
Zygmunt I Stary |
- Dla szlachty wolna żegluga po Wiśle,
- minimalny pańszczyzna wynosząca 1 dzień w tygodniu.
|
| 1532 r. |
Piotrków |
Zygmunt I Stary |
- Zakaz opuszczania wsi przez chłopów bez zgody pana.
|
| 1562-1563 r. |
Piotrków |
Zygmunt II August |
Sejm piotrowski uchwala egzekucje dóbr:
- nakaz zwrotu królewszczyzn zastawionych po 1504 r.
- zakaz dla starostów egzekwowania wyroków sądów biskupich.
|
| 18 kwietnia 1791 r. |
Warszawa |
Stanisław August Poniatowski |
- Mieszczanie mogą nabywać nieruchomości ziemskie i mogą sprawować lepsze stanowiska,
- rozszerzenie „neminem captivabimus nisi iure victum” na mieszkańców miast królewskich,
- rozszerzono prawo nobilitacji.
|
Fajne zestawienie. Przydatne dla uczniów.
O dzień dobry prosze pana xD
dzięki Wam :***
dobra jest ta tabela
bardzo dobre
Przydało się na lekcje historii, dzięki 🙂
W przywileju piotrkowskim z 1388 r. jest błąd. Zgodnie z artykułem 10 tego przywileju powinno być 5 grzywien (quinque marcas).
bardzo fajna tabelka 😀
no ogl dzięki ale za długie, zdecydowanie.
tak wezcie to skruccie
fajna tabelka przydała mi się na historię,ja takiej bym nie zrobił* polecam 🙂
nie ma przywileju Opolsko-Racibórskiego nadanego przez Jana II Dobrego w 1531