3 maja 1946 r. w Krakowie, czyli zapominany bunt studencki


Studenckie obchody 3 maja 1946 r. w Krakowie przerodziły się w krwawe starcia z komunistyczną władzą. Padły strzały. Byli ranni i zabici. Strajki studenckie ogarnęły cały kraj.

Rzeźby hutników przed Gmachem Głównym AGH

Rzeźby hutników przed Gmachem Głównym AGH

Pokojowy pochód

Studenci Akademii Górniczo Hutniczej za zgodą rektora wyruszyli spod gmachu uczelni na uroczyste nabożeństwo do Kościoła Mariackiego chcąc w ten sposób uczcić to majowe święto.

Na rogu ul. Jagiellońskiej i Szewskiej (nr 1 na ilustracji) kilku agentów UB po cywilnemu wezwało maszerujących do przerwania nielegalnej manifestacji. Grozili nawet studentom bronią. Dwaj studenci Lech Kobyliński (prezes SSAG) oraz Antoni Kleczkowski w celu wyjaśnienie tego zamieszania zgodzili się na trójstronną wizytę u rektora. Jednak zamiast do rektora trafili do aresztu UB przy Pl. Inwalidów.

Protestujący po bezowocnym oczekiwaniu na kolegów postanowili kontynuować marsz bez nich. W tym czasie do studentów dołączyli spontanicznie Krakowianie. Udało im się dotrzeć do Kościoła Mariackiego (nr 2 na ilustracji), gdzie bez zakłóceń odbyła się Msza Święta.

Starcia uliczne

Po jej zakończeniu postanowiono zgodnie z założeniami okrążyć Rynek, by ul. Św. Anny wrócić pod gmach AGH. Jednak na rogu ul. Wiślnej i Św. Anny pod siedzibą PPR doszło do eskalacji konfliktu. Padło kilka przypadkowych strzałów, lecz nikt nie został ranny ani zabity. Demonstranci zaczęli wykrzykiwać różne „antypaństwowe” okrzyki np. „Precz z Bierutem”, czy „Precz z okupacją sowiecką”.

Dla partii to było już zbyt wiele. Do stłumienia protestu użyto m.in. samochód pancerny ustawiony na plantach w okolicy ul. Szewskiej (nr 4 ilustracji) i kawalerię Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Byli zabici i ranni. Nazajutrz zszokowani masakrą Krakowianie składali kwiaty i znicze w miejscach śmierci protestujących.

Przybliżona trasa studenckiego marszu. Opracowanie własne autora / Źródło mapy: zumi.plPrzybliżona trasa studenckiego marszu. Opracowanie własne autora / Źródło mapy: zumi.pl

Przybliżona trasa studenckiego marszu. Opracowanie własne autora / Źródło mapy: zumi.pl

Kraków nie był jedyny miastem w Polsce, w którym doszło do starć demonstrantów z władzą. W kilku z nich również użyto broni palnej przeciwko ludziom.

Strajk studencki

Studenci nie pozostali bierni. Już następnego dnia studenci wszystkich krakowskich uczelni ogłosili strajk. Przyłączyło się do niego 40 krakowskich szkół średnich, a następnie szkoły z Chrzanowa, Jaworzna i Wieliczki. Ze studentami z grodu Kraka solidarność pokazali również studenci uczelni z Poznania, Wrocławia, Trójmiasta, Torunia i Warszawy.

Aresztowania i wyroki

W trakcie strajków UB aresztowało wielu studentów grożąc często wydaleniami z uczelni. W Krakowie wielu studentów uciekło po za miasto.

Ostatecznie skazano (w tym na wieloletnie wyroki) 27 osób we wszystkich objętych strajkiem miastach.


Bibliografia:

  1. 3 Maja 1946 w Krakowie. Przebieg wydarzeń i dokumenty, Cz. Brzoza, Księgarnia Akademicka, 1996.
  2. „Forum Akademickie” 12/2008.
  3. „Nasze Forum” nr 31.

Te artykuły również mogą Cię zainteresować:
Znajdujące się w portalu artykuły nie zawsze prezentują opinie zgodne ze stanowiskiem całej redakcji. Zachęcamy do dyskusji nad treścią przeczytanych artykułów, by to zrobić wystarczy podać swój nick i wysłać komentarz. O naszych artykułach możesz także porozmawiać na naszym forum. Możesz także napisać własny artykuł i wysłać go na adres naszej redakcji.

Zostaw własny komentarz