Podobóz KL Auschwitz w Brnie |
Siedemdziesiąt lat temu, 4 października 1943 r., niemieccy naziści założyli w Brnie na Morawach podobóz KL Auschwitz - Brünn. W celu upamiętnienia tej rocznicy Towarzystwo Opieki nad Oświęcimiem wydało dwujęzyczną, po polsku i po czesku, okolicznościową publikację, której autorami są Bohdan Piętka z Muzeum Auschwitz-Birkenau i Markéta Tardy Páralova z Brna.
Podobóz Brünn był jednym z trzech podobozów KL Auschwitz utworzonych przez Niemców na okupowanych ziemiach czeskich. Jego powstanie wiązało się z przeniesieniem Akademii Technicznej SS i Policji z Berlina do Brna, co nastąpiło latem 1943 r. Na siedzibę Akademii wybrano budynek seminarium duchownego, znajdujący się w surowym stanie i wymagający gruntownego remontu. Ponieważ było zapotrzebowanie na siłę roboczą, kierownictwo Akademii uzyskało zgodę na skierowanie do Brna więźniów KL Auschwitz.
W dniu 30 września 1943 r. przeznaczono w obozie oświęcimskim do transportu 251 więźniów, prawie samych Polaków, którzy później pracowali przy adaptacji budynku Akademii na potrzeby SS. W tych robotach budowlanych uczestniczyli również Czesi – zarówno pracownicy cywilni jak i więźniowie polityczni z Brna. Dzięki ich pomocy, poza Bolesławem Olszewskim, nr obozowy 18863, który zginął podczas ewakuacji podobozu w kwietniu 1945 r., nie było w podobozie Brünn ofiar śmiertelnych.
Po upływie około trzech miesięcy wywieziono z powrotem do obozu macierzystego w Oświęcimiu 100 więźniów, kierując ich do podobozu KL Auschwitz - Jawischowitz w Jawiszowicach, gdzie zostali zatrudnieni w miejscowej kopalni węgla.
Druga grupa więźniów w liczbie 118 osób została przeniesiona z powrotem z Brna w maju 1944 r. do podobozu oświęcimskiego Buna (Monowitz), założonego przy zakładach IG Farbenindustrie w Monowicach.
W Brnie pozostało 28 więźniów, których stan zwiększył się później o około 20 Polaków, aresztowanych po wybuchu powstania warszawskiego. Na początku 1945 r. z tego podobozu jeszcze 12 więźniów przeniesiono do KL Buchenwald.
W dniu 17 stycznia 1945 r. przebywało w Brnie 36 więźniów, wśród których było 32 Polaków. Ewakuacja tego podobozu rozpoczęła się w kwietniu 1945 r. Po kilkunastu dniach pociąg ewakuacyjny dotarł do Górnej Austrii. W dniu 3 maja 1945 r., w pobliżu miejscowości Bergen koło Salzburga, 35 więźniów podobozu Brünn doczekało wyzwolenia przez wojska amerykańskie.
10 zł
15 zł
25 zł
