Pomnik Konfederacji zostaje. Sąd w Północnej Karolinie oddalił pozew NAACP |
Sąd Apelacyjny Północnej Karoliny orzekł, że pomnik żołnierza Konfederacji może pozostać przed gmachem sądu w Gaston. Jednomyślny wyrok trzyosobowego składu sędziowskiego zakończył sześcioletnią batalię prawną, którą w 2020 roku wszczął miejscowy oddział NAACP. Sprawa wpisuje się w trwający od lat w USA spór o miejsca pamięci związane z Konfederacją i jej dziedzictwem.
Kto i o co pozwał?
Gaston County Courthouse z widczonym pomnikiem Konfederacji / fot. maps.google.com
Oddział Krajowego Stowarzyszenia na rzecz Popierania Ludności Kolorowej (NAACP) w hrabstwie Gaston, Narodowe Stowarzyszenie Czarnych Weteranów, bractwo Alpha Phi Alpha oraz troje mieszkańców hrabstwa złożyli pozew w 2020 roku. Argumentowali, że pomnik - zwieńczony figurą żołnierza konfederackiego z rękami opartymi na karabinie - narusza ich konstytucyjne prawa do równej ochrony i dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Co zdecydował sąd?
Sąd Apelacyjny Północnej Karoliny orzekł na korzyść hrabstwa Gaston i przeciwko miejscowemu oddziałowi NAACP w sporze o pomnik Konfederacji stojący przy sądzie okręgowym. Jednomyślna decyzja trzyosobowego składu sędziowskiego podtrzymała wcześniejszy wyrok sądu niższej instancji i oddaliła zarzuty, że pomnik narusza konstytucyjne gwarancje dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz zasadę równej ochrony prawnej. Carolina Journal
Jak uzasadnił wyrok sąd?
Sędzia Donna Stroud napisała w uzasadnieniu, że powodowie musieli wykazać zarówno dyskryminacyjny zamiar, jak i „znaczący negatywny wpływ na tle rasowym„. Sąd stwierdził, że tego drugiego warunku nie spełniono: powodowie nie wykazali, że pomnik spowodował nierówne traktowanie w postępowaniach sądowych. ”Twierdzenia powodów opierają się na negatywnych odczuciach wobec symboli historycznych - uczuciach, które, jakkolwiek głęboko odczuwane, nie mogą stanowić podstawy prawnego środka ochrony” - czytamy w wyroku.
Jaka jest historia tego pomnika?
Pomnik wzniesiono w 1912 roku przed historycznym gmachem sądu w Gastonia. W 1998 roku przeniesiono go w pobliże wejścia do nowszego budynku sądowego. W sierpniu 2020 roku, w odpowiedzi na protesty po śmierci George’a Floyda, komisarze hrabstwa głosowali za przekazaniem pomnika organizacji Sons of Confederate Veterans, jednak wycofali się z tej decyzji trzy tygodnie później, gdy organizacja odmówiła przejęcia własności.
Dlaczego temat jest kontrowersyjny?
Pomniki Konfederacji od lat budzą spory w USA. Dla części społeczeństwa są świadectwem dziedzictwa historycznego. Dla innych - symbolem niewolnictwa i białej supremacji. NAACP określiło pomnik jako symbol zastraszania, niesprawiedliwości i ucisku. Jeden z weteranów pytał publicznie, dlaczego ten monument jest tak wysoki, podczas gdy pomniki weteranów innych wojen z hrabstwa Gaston są niższe.
Co dalej z pomnikiem i podobnymi sporami?
Wyrok Sądu Apelacyjnego Północnej Karoliny kończy tę konkretną sprawę sądową, ale nie zamyka szerszej debaty o miejscach pamięci związanych z Konfederacją. W wielu stanach USA podobne spory nadal trafiają do sądów lub są rozstrzygane na poziomie władz lokalnych.
Decyzja sądu pokazuje jednocześnie granice prawa w rozstrzyganiu sporów o symbole historyczne. W uzasadnieniu podkreślono, że same odczucia wobec pomnika - nawet silne - nie są wystarczającą podstawą do ingerencji sądu, jeśli nie można wykazać realnego naruszenia praw konstytucyjnych.
Oznacza to, że przyszłość takich monumentów będzie zależeć nie tylko od sądów, ale przede wszystkim od decyzji politycznych i społecznych na poziomie lokalnym. Spór o pamięć Konfederacji pozostaje jednym z najbardziej trwałych konfliktów dotyczących interpretacji historii w Stanach Zjednoczonych - i nic nie wskazuje na jego szybkie zakończenie.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
