ONZ chce zmienić mapy świata. Afryka ma odzyskać właściwe proporcje |
Zgromadzenie Ogólne ONZ poparło rezolucję promującą mapy, na których kontynenty mają rzeczywiste proporcje. Chodzi o odwzorowanie Equal Earth, wolne od znanego z map Merkatora efektu ogromnej Grenlandii. Za dokumentem głosowały 164 państwa, jedynym głosem przeciw były Stany Zjednoczone.
ONZ poparła zmianę map świata
Mapa Equal Earth. Największą różnicę widać w porównaniu Grenlandii i Afryki do mapy Merkatora, na której są podobnej wielkości
Rezolucję Correct the Map przyjęto w piątek 4 września 2026 roku, na 114. posiedzeniu plenarnym Zgromadzenia Ogólnego. Inicjatywę zgłosiły państwa Unii Afrykańskiej oraz Bahamy, a negocjacje prowadziło Togo w imieniu Grupy Afrykańskiej. Od głosu wstrzymało się sześć państw: Estonia, Gruzja, Litwa, Mołdawia, Serbia i Ukraina.
Dokument zachęca rządy, szkoły, organizacje międzynarodowe i firmy technologiczne do sięgania po odwzorowania równopowierzchniowe, czyli takie, które wiernie oddają proporcje powierzchni państw i kontynentów. Ma to pomóc przede wszystkim w nauczaniu geografii oraz wszędzie tam, gdzie liczy się porównanie wielkości lądów.
Rezolucja nie jest wiążąca. Nie nakazuje wymiany map ani nie zakazuje dalszego korzystania z odwzorowania Merkatora.
Afryka jest 14 razy większa od Grenlandii
Na mapie Merkatora Grenlandia wygląda na niemal tak dużą jak Afryka. W rzeczywistości kontynent afrykański jest od niej około czternaście razy większy. Podobnie zyskują Kanada i Rosja: im dalej od równika, tym mocniej odwzorowanie powiększa powierzchnię.
Flamandzki kartograf Gerard Merkator opracował je w 1569 roku z myślą o żegludze. Trasa o stałym kursie jest na takiej mapie linią prostą, co ogromnie ułatwiało nawigację. Ceną była deformacja proporcji, ponieważ siatka prostych południków i równoleżników coraz mocniej rozciąga obszary położone bliżej biegunów.
Właśnie przeciwko skutkom tych zniekształceń wystąpiły państwa afrykańskie. Ich zdaniem powszechne korzystanie z takich map utrwala błędne wyobrażenie o rozmiarach Afryki, a w ślad za tym pomniejsza jej znaczenie w świadomości odbiorców.
Equal Earth powstało w 2018 roku
Porównanie projekcji Mercatora (góra) i Equal-Earth (dół)
Odwzorowanie promowane teraz przez ONZ opracowali osiem lat temu Bojan Šavrič, Bernhard Jenny i Tom Patterson. Chcieli czytelnej mapy świata, która zachowa rzeczywiste proporcje powierzchni państw i kontynentów.
Za punkt wyjścia przyjęli odwzorowanie Robinsona, znane z atlasów i map ściennych. Equal Earth ma podobny zaokrąglony obrys, proste równoleżniki i zakrzywione południki, zachowuje jednak proporcje powierzchni: obszar dwukrotnie większy w rzeczywistości zajmuje na mapie dwukrotnie więcej miejsca.
Projekt szybko znalazł zastosowanie. Krótko po ogłoszeniu NASA zaczęła wykorzystywać Equal Earth na mapach globalnych anomalii temperatury. Ma też ograniczenia, bo zniekształca kształty i kąty. Sprawdza się więc głównie przy prezentowaniu całego świata i porównywaniu powierzchni lądów.
Dlaczego Stany Zjednoczone głosowały przeciw
Amerykański przedstawiciel nazwał rezolucję częścią szerszego projektu ideologicznego i zarzucił Zgromadzeniu Ogólnemu zajmowanie się sprawami odległymi od pokoju i bezpieczeństwa. Waszyngton zakwestionował zwłaszcza użyte w dokumencie pojęcia sprawiedliwości poznawczej i reparacji pamięci.
Togijski minister spraw zagranicznych Robert Dussey, który przedstawiał projekt, zapewniał z kolei, że nie chodzi o potępienie Merkatora, którego przydatność w nawigacji jest bezsporna, ani o narzucenie światu jednego odwzorowania. Sama Unia Afrykańska przyjęła u siebie Equal Earth już w marcu 2026 roku.
Stanowisko UE w sprawie granic
Unia Europejska poparła inicjatywę, zastrzegając, że rezolucja dotyczy edukacji i sposobu przedstawiania powierzchni kontynentów. Nie wpływa na suwerenność państw, status terytoriów ani przebieg międzynarodowo uznanych granic. UE zaznaczyła również, że poparcie dokumentu nie oznacza zatwierdzenia publikowania nowych map, a w materiałach ONZ nadal obowiązują dotychczasowe zasady przedstawiania granic i terytoriów.
Wątpliwości tej samej natury przesądziły o wstrzymaniu się od głosu części państw Europy Wschodniej. Ukraina poparła sam cel rezolucji, ale wskazała, że niektóre wersje map Equal Earth przedstawiają okupowane przez Rosję terytoria ukraińskie w sposób dla Kijowa nie do przyjęcia.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
