Jan Lande
Artykuł autorstwa:
Ostry spór o historię. Prof. Andrzej Nowak kontra Piotr Zychowicz
W przestrzeni publicznej ponownie wybrzmiał wieloletni spór między prof. Andrzej Nowak a publicystą historycznym Piotr Zychowicz. Punktem zapalnym stała się wypowiedź profesora w programie na kanale ZERO, w której odniósł się do twórczości Zychowicza i jego zdaniem jej negatywny wpływu na debatę historyczną w Polsce. Odpowiedź autora Paktu Ribbentrop-Beck przybrała formę obszernego oświadczenia, w którym […]
Ołowiane dzieci - czy to prawdziwa historia? O czym jest nowy serial Netflix
Ołowiane dzieci to nowy serial platformy Netflix, który opowiada o jednej z najbardziej przemilczanych katastrof zdrowotnych w historii PRL. Produkcja inspirowana jest prawdziwymi wydarzeniami z katowickich Szopienic, gdzie w latach 70. tysiące dzieci uległy zatruciu ołowiem emitowanym przez zakłady hutnicze. W centrum historii znajduje się lekarka Jolanta Wadowska-Król, która - działając wbrew systemowi - ujawniła […]
Dwóch gospodarzy jednego województwa. Kim byli Jerzy Ziętek i Zdzisław Grudzień?
W dziejach powojennego Śląska niewiele jest postaci, które tak silnie odcisnęły swoje piętno na regionie jak Jerzy Ziętek i Zdzisław Grudzień. Choć przez lata funkcjonowali obok siebie, a formalnie zarządzali tym samym województwem katowickim, reprezentowali dwa różne modele władzy i dwa odmienne sposoby myślenia o Śląsku. Jeden zapisał się w pamięci jako „gospodarz z wizją”, […]
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej 2026 - program obchodów. Co zaplanowano?
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej 2026 obchodzony będzie 14 lutego. Święto państwowe, poświęcone żołnierzom największej konspiracyjnej armii w okupowanej Europie, zostało ustanowione w 2025 roku i od tego czasu zajmuje ważne miejsce w kalendarzu rocznic historycznych w Polsce. Jak co roku, także w 2026 roku w całym kraju planowane są uroczystości państwowe, lokalne oraz […]
Polska i Litwa dla Rosjan nadal pozostają największymi wrogami - jak niegdyś Rzeczpospolita Obojga Narodów
Według najnowszego badania niezależnego Lewada Center aż 62 proc. Rosjan uznaje dziś Polskę i Litwę za wrogów. To najwyższy wynik w całym zestawieniu - wyższy niż w przypadku Wielkiej Brytanii, Niemiec czy Szwecji. Dane zaprezentowano podczas konferencji w Berlinie i są one jednym z najbardziej wymownych sygnałów, jak głęboko w rosyjskiej świadomości zbiorowej zakorzeniony wciąż […]
Armata, Fryderyk i granica wrażliwości. Co naprawdę wydarzyło się w Kostrzynie i jaka płynie z tego lekcja?
Wystrzały armatnie, postać pruskiego króla za stołem prezydialnym i zaproszenie mówiące o „obecności Jego Wysokości Fryderyka II w rocznicę urodzin”. To wystarczyło, by lokalne wydarzenie muzealne przerodziło się w ogólnopolską debatę o granicach pamięci historycznej. Nie chodziło o intencje organizatorów, lecz o formę, kontekst i symbolikę wydarzenia. Spór nie dotyczył samego przypomnienia XVIII-wiecznej historii Kostrzyna, […]
Wspólna pamięć, wspólne światło. Polska i Litwa uczciły rocznicę powstania styczniowego
Na fasadzie Pałacu Prezydenckiego w Warszawie i Pałacu Prezydenckiego w Wilnie pojawiła się okolicznościowa iluminacja upamiętniająca 163. rocznicę wybuchu powstania styczniowego. Charakterystyczny trójdzielny herb - z Orłem, Pogonią i Archaniołem - nawiązywał do wspólnego dziedzictwa ziem dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz do zrywu z lat 1863-1864, który objął tereny Królestwa Polskiego, Litwy i Rusi.
Zwrot tablicy Fryderyka II w Kostrzynie nad Odrą. Historia i pytania o formę upamiętnienia
Na sobotę 24 stycznia 2026 roku na Starym Mieście w Kostrzynie nad Odrą zaplanowano uroczystość przekazania fragmentu tablicy pamiątkowej księcia Fryderyka Hohenzollerna, późniejszego króla Prus Fryderyka II, związanego z jego pobytem w mieście w latach 1730-1732. Wydarzenie zaplanowano na godzinę 12:00 w Bramie Berlińskiej. Zabytek zostanie przekazany do zbiorów Muzeum Twierdzy Kostrzyn. Wydarzeniu ma towarzyszyć […]
Zmarł prof. Andrzej Paczkowski (1938-2026). Był wybitnym badaczem historii PRL
W sobotę, 3 stycznia 2026 r. w Warszawie zmarł prof. Andrzej Paczkowski, wybitny polski historyk najnowszej historii, profesor nauk humanistycznych i ceniony badacz dziejów XX wieku. Miał 87 lat. Prof. Paczkowski urodził się 1 października 1938 r. w Krasnymstawie. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim (1960), doktoryzował się w 1966 r., a habilitację uzyskał w […]
Zdradzeni, schwytani, upokorzeni. Historie władców wziętych do niewoli
Niewola władcy to nie tylko osobista tragedia - to moment, w którym historia zmienia bieg. Kiedy przywódca trafia w ręce wroga, staje się żywym symbolem klęski, narzędziem szantażu i kartą przetargową o najwyższej stawce. Czasem jego uwięzienie oznaczało gigantyczny okup, czasem upokarzającą demonstrację potęgi zwycięzcy, a niekiedy - koniec całej epoki. Od starożytnego Rzymu po […]
