83. rocznica Zbrodni Wołyńskiej. Obchody Narodowego Dnia Pamięci w całej Polsce |
11 lipca 2026 r. Polska po raz kolejny uczci ofiary ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na obywatelach II Rzeczypospolitej. W 83. rocznicę tzw. Krwawej Niedzieli zaplanowano uroczystości państwowe, wydarzenia organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej, obchody w Warszawie, Chełmie, Radrużu oraz wielu innych miastach w kraju.
Prezydent RP w Radrużu
Pomnik Rzezi Wołyńskiej w Warszawie
11 lipca 2026 r. o godz. 13.00 w Radrużu w województwie podkarpackim Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki odda cześć Polakom - ofiarom ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Uroczystość odbędzie się na terenie Zespołu Cerkiewnego w Radrużu, w powiecie lubaczowskim, w gminie Horyniec-Zdrój.
Kancelaria Prezydenta RP zapowiedziała również planowane wystąpienie Prezydenta. Wizyta w Radrużu nadaje obchodom szczególny wymiar państwowy, a jednocześnie kieruje uwagę opinii publicznej na Podkarpacie - region szczególnie związany z pamięcią o dawnych Kresach i losach polskiej ludności cywilnej mordowanej przez ukraińskich nacjonalistów.
Centralne uroczystości w Warszawie
11 lipca uroczystości upamiętniające ofiary Zbrodni Wołyńskiej odbędą się także w Warszawie. Ich organizatorem jest Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a współorganizatorem Instytut Pamięci Narodowej. W zapowiedziach obu instytucji wydarzenie określono jako centralne obchody Narodowego Dnia Pamięci, jednak w tekście warto zachować precyzję i odróżnić je od osobnych wydarzeń z udziałem Prezydenta RP oraz obchodów lokalnych w innych częściach kraju.
Program rozpocznie się o godz. 10.00 Mszą świętą w Katedrze Polowej Wojska Polskiego przy ul. Długiej 13/15. Nabożeństwo zostanie odprawione w intencji ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA oraz poległych, zmarłych i żyjących żołnierzy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej.
O godz. 12.00 zaplanowano uroczystości przy Pomniku Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej na Skwerze Wołyńskim przy ul. Gdańskiej. W programie znalazły się wspólna modlitwa, Apel Pamięci oraz ceremonia złożenia wieńców i wiązanek kwiatów. Około godz. 13.30 uczestnicy przejdą pod Pomnik 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej, gdzie również zostaną złożone kwiaty.
Obchody i działania IPN w całej Polsce
Instytut Pamięci Narodowej przygotował szeroki program wydarzeń rocznicowych. Obejmuje on uroczystości, wystawy, wykłady, pokazy filmów dokumentalnych, debaty, audycje, podcasty oraz działania edukacyjne w mediach społecznościowych.
W Warszawie już 10 lipca zaplanowano m.in. złożenie kwiatów i zapalenie zniczy pod miejscami pamięci, prezentację wystawy „Sąsiedzka krew. Ludobójstwo wołyńsko-galicyjskie”, pokaz relacji świadków historii oraz debatę wokół publikacji Dokumenty zbrodni wołyńskiej, t. 3. Wydarzenia odbędą się m.in. w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przy ul. Marszałkowskiej 107.
Rocznicowe wydarzenia IPN zaplanowano również m.in. w Krakowie, Lublinie, Gdańsku, Bydgoszczy, Grudziądzu, Katowicach, Częstochowie, Rzeszowie, Szczecinie, Wrocławiu, Zielonej Górze, Jarocinie, Chodzieży, Węglińcu i Kłodzku. W wielu miejscach odbędą się wystawy plenerowe, wykłady historyków, projekcje filmów dokumentalnych oraz uroczystości przy pomnikach i tablicach upamiętniających ofiary.
Chełm upamiętni ofiary Krwawej Niedzieli
Osobny program obchodów przygotowało Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz Centrum Prawdy i Pojednania im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Chełmie. 11 lipca o godz. 10.00 rozpocznie się IV Bieg Patriotyczny Pamięci Ofiar Wołynia przy ul. Hrubieszowskiej 102.
O godz. 17.00 w bazylice Narodzenia Najświętszej Maryi Panny zostanie odprawiona Msza święta w intencji ofiar Rzezi Wołyńskiej. Następnie uczestnicy przejdą w Marszu Pamięci Ofiar Wołynia do Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej. O godz. 18.30 rozpoczną się uroczystości patriotyczne przy ul. Hrubieszowskiej 102, obejmujące przemówienia okolicznościowe, wciągnięcie flagi państwowej na maszt oraz koncert „Tam, gdzie milkną słowa. Muzyczna zaduma w 83. rocznicę Krwawej Niedzieli na Wołyniu” w wykonaniu Orkiestry Sinfonia Viva.
12 lipca w Chełmie zaplanowano promocję wydawnictwa Janusza Horoszkiewicza A imię nasze Wołyńskie Dzieci. Obchodom będzie towarzyszyć wystawa „Wołyń 1943 - wołają z grobów, których nie ma”, przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Szczecinie.
Czym była Zbrodnia Wołyńska?
Zbrodnia Wołyńska była częścią szerszej akcji eksterminacyjnej wymierzonej w polską ludność cywilną na Wołyniu, w Małopolsce Wschodniej oraz na innych terenach zamieszkanych przez Polaków na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej. Jej sprawcami byli nacjonaliści ukraińscy z OUN, UPA oraz innych formacji.
Kulminacja mordów przypadła na 11 lipca 1943 r., określany jako Krwawa Niedziela. Tego dnia doszło do skoordynowanych ataków na polskie miejscowości. W wielu przypadkach mordowano całe rodziny, a ofiarami byli przede wszystkim cywile: kobiety, dzieci, osoby starsze i mężczyźni niebiorący udziału w działaniach wojennych. Zbrodnie dokonane przez OUN, UPA oraz inne ukraińskie formacje nacjonalistyczne miały charakter ludobójstwa. Szacuje się, że zamordowanych zostało ponad 100 tys. Polaków, a setki tysięcy osób zostały zmuszone do opuszczenia rodzinnych miejscowości.
83. rocznica Krwawej Niedzieli przypomina nie tylko o skali zbrodni, ale także o obowiązku zachowania pamięci o ofiarach, zniszczonych wsiach, spalonych świątyniach, nieoznaczonych grobach i świadkach, których relacje przez dekady pozostawały jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o tragedii polskiej ludności Kresów.
Lubisz czytać nasze historie?
Na historia.org.pl codziennie opowiadamy dzieje Polski i świata tak, jak na to zasługują - rzetelnie, pasjonująco, z szacunkiem do faktów. Ale żadna opowieść nie przetrwa bez tych, którzy chcą jej słuchać i ją wspierać.
Postaw nam wirtualną kawę - to darowizna, która realnie pomaga nam działać dalej. To dzięki takim gestom możemy nadal pisać o zwycięstwach, bohaterach i wydarzeniach, które zbudowały naszą tożsamość.
