Wśród nocnej ciszy - obsada. Kto jest kim i kim byli bohaterowie naprawdę? |
W serialu Wśród nocnej ciszy Łukasz Simlat gra sołtysa Lecha Wojdę, serialowego odpowiednika Jana Sojdy, „króla Zrębina”, który zaplanował zbrodnię połaniecką. Magdalena Biegańska gra matkę ofiar Zdzisławę Kaletę, postać wzorowaną na Zdzisławie Kalicie, a Jędrzej Hycnar milicjanta Henryka Maczka, który nawiązuje do śledczego Henryka Buczka. Wiele postaci ma pierwowzory wśród osób związanych ze zbrodnią połaniecką i późniejszym procesem, ale występuje pod zmienionymi nazwiskami i z przetworzonymi na potrzeby fabuły biografiami.
Uwaga, tekst zdradza rozwiązanie zagadki, wokół której zbudowany jest serial.
Które nazwiska w serialu Wśród nocnej ciszy zmieniono?
Serial wśród nocnej ciszy serial HBO
Zmieniono nazwiska sprawców, ofiar, ich rodzin i śledczych. Część z nich pochodzi już z reportażu Wiesława Łuki Nie oświadczam się, który zmienił dane sprawców i ich rodzin. W książce występują Lech Wojda, rodzina Karasiów i Ignacy Mitek. Inne nazwiska zmienili twórcy serialu: zięciowie Sojdy, w reportażu Kurpiński i Locha, w serialu nazywają się Kula i Łaba. Rodzina Kalitów stała się Kaletami, a małżeństwo Łukaszków Matuszkami.
Scenariusz napisał Maciej Kowalewski, a współautorem pierwszego odcinka jest Piotr Konstantinow. Sam Wiesław Łuka, reporter warszawskiego tygodnika „Prawo i Życie”, występuje w serialu pod prawdziwym nazwiskiem i gra go Michał Pawlik. Tylko tytuł jego pisma zmieniono na „Życie i Prawo”. Na podstawie reportażu powstał wcześniej film Zmowa Janusza Petelskiego, pokazany premierowo w 1990 r. Fabułę i twórców serialu opisaliśmy w tekście o premierze Wśród nocnej ciszy w HBO Max.
Łukasz Simlat jako Lech Wojda. Kim był Jan Sojda?
Łukasz Simlat jako Lech Wojda (fot. Marcin Makowski, HBO)
Lecha Wojdę, najbogatszego gospodarza i sołtysa Zrębina, gra Łukasz Simlat, znany m.in. z Rojsta. Jego pierwowzorem jest Jan Sojda, który w Wigilię 1976 r. miał 48 lat. Był zamożnym rolnikiem ze Zrębina pod Połańcem (wówczas województwo tarnobrzeskie) i nieformalnym przywódcą wsi, którego nazywano „królem Zrębina”.
W 1948 r. dwudziestoletni Sojda trafił na osiem miesięcy do więzienia za gwałt. Do jego zatrzymania przyczynił się Jan Roj, aktywista PPR i członek ORMO (Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej), dziadek przyszłych ofiar. Konflikt między rodzinami miał więc korzenie sięgające końca lat 40. Ostatnią iskrą był incydent na weselu Krystyny i Stanisława Łukaszków: siostrę Sojdy oskarżono tam o kradzież wędlin. W nocy z 24 na 25 grudnia 1976 r. Sojda zorganizował zabójstwo Krystyny, jej męża Stanisława i jej 12-letniego brata Mieczysława. Krystynę i Stanisława zabił razem ze szwagrem Józefem Adasiem, a Mieczysława potrącił, a następnie przejechał fiatem zięć Sojdy, Jerzy Socha. Drugi zięć, Stanisław Kulpiński, pilnował, żeby pasażerowie autobusu nie wysiedli.
Sojdę aresztowano trzy miesiące po Adasiu pod zarzutem utrudniania śledztwa i nakłaniania świadków do fałszywych zeznań. 10 listopada 1979 r. sąd skazał go na karę śmierci, a 23 listopada 1982 r. Sojdę i Adasia powieszono w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie. Żonę Wojdy, Romę, gra Ewelina Starejki.
Magdalena Biegańska jako Zdzisława Kaleta. Matka, która nie uwierzyła w wypadek
Magdalena Biegańska jako Zdzisława Kaleta (fot. Marcin Makowski, HBO)
Zdzisławę Kaletę, matkę Krysi i Miecia, gra Magdalena Biegańska. Pierwowzorem jest Zdzisława Kalita, córka Jana Roja, więc dawna wrogość Sojdy dotknęła jej rodzinę w trzecim pokoleniu. W serialu Kaleta razem z milicjantem Maczkiem odrzuca wersję o wypadku drogowym. Prawdziwa Zdzisława Kalita przez lata walczyła o ukaranie sprawców, a mieszkańcy Połańca do dziś pamiętają jej rozpacz na rynku. Zmarła w 2020 r.
Adam Woronowicz jako Władysław Kaleta
Adam Woronowicz jako Władysław Kaleta (fot. Marcin Makowski, HBO)
Jej męża Władysława Kaletę gra Adam Woronowicz. Historycznym odpowiednikiem tej postaci jest Wacław Kalita, ojciec Krystyny i Mieczysława.
Nel Kaczmarek, Mateusz Górski i Yaroslav Muravets jako ofiary zbrodni
Nel Kaczmarek gra Krysię Matuszek, Mateusz Górski jej męża Stanisława Matuszka, a Yaroslav Muravets jej młodszego brata Miecia Kaletę. Ich pierwowzorami są Krystyna Łukaszek z domu Kalita, która miała 18 lat i była w piątym miesiącu ciąży, jej 25-letni mąż Stanisław oraz 12-letni Mieczysław Kalita.
Cała trójka była na pasterce w Połańcu. Z kościoła wywabiła ich kuzynka Krystyny, Małgorzata W., która na polecenie Sojdy powiedziała, że ojciec robi awanturę w domu. Mieszkańcy wsi przyjechali na pasterkę wynajętymi autobusami, ale Sojda nie pozwolił rodzinie z nich skorzystać, więc wracali pieszo do Zrębina.
Justyna Wasilewska i Kacper Sasin jako Irena i Józef Karasiowie
Justyna Wasilewska jako Irena Karaś (fot. Marcin Makowski, HBO)
Irenę Karaś, siostrę Wojdy i kucharkę, gra Justyna Wasilewska, znana z Heweliusza. Jej pierwowzorem jest siostra Sojdy, żona Józefa Adasia, którą na weselu Łukaszków oskarżono o kradzież wędlin. Jej męża Józefa Karasia, kierowcę PKS w Staszowie, gra Kacper Sasin. To odpowiednik Józefa Adasia, który mieszkał po sąsiedzku i był drugim zabójcą. Tej nocy Adaś prowadził autobus San, którym potem przejechał po ciałach, żeby upozorować wypadek. Aresztowano go w lutym 1977 r. pod zarzutem spowodowania śmiertelnego wypadku. W chwili wyroku miał 37 lat.
Tomasz Włosok i Andrzej Popiel jako zięciowie Wojdy
Andrzej Popiel jako Sławomir Łaba (fot. Marcin Makowski, HBO)
Stanisława Kulę, mechanika z bazy PKS w Staszowie i zięcia Wojdy, gra Tomasz Włosok. Jego pierwowzorem jest Stanisław Kulpiński, który tej nocy stanął w drzwiach autobusu i pilnował, żeby pasażerowie nie wysiedli. Sławomir Łaba, zawodowy kierowca i taksówkarz, grany przez Andrzeja Popiela, to odpowiednik drugiego zięcia, Jerzego Sochy. Socha prowadził fiata 125p, który potrącił Mieczysława, a następnie przejechał leżącego chłopca. Żonę Kuli, Malinę, gra Rozalia Rusak, a żonę Łaby, Oktawię, Bernadetta Statkiewicz.
W chwili wyroku Socha miał 30 lat, a Kulpiński 31. Obaj zostali skazani na śmierć, ale Sąd Najwyższy zamienił Jerzemu Sosze karę na 25 lat więzienia, a Stanisławowi Kulpińskiemu na 15 lat. Socha wyszedł warunkowo po 14,5 roku, a Kulpiński odsiedział 11,5 roku.
Dariusz Chojnacki jako Ryszard Mitek. Kim był Henryk Witek?
Dariusz Chojnacki jako Ryszard Mitek (fot. Marcin Makowski, HBO)
Ryszarda Mitka, mechanika z bazy PKS w Staszowie, gra Dariusz Chojnacki. Jego odpowiednikiem jest Henryk Witek, który podczas zbrodni oświetlał latarką miejsce ataku, a następnie pomagał przenosić ciała, żeby upozorować wypadek drogowy. Sąd skazał go na pięć lat więzienia.
Jędrzej Hycnar jako Henryk Maczek. Śledczy z Tarnobrzega
Jędrzej Hycnar jako Henryk Maczek (fot. Marcin Makowski, HBO)
Kapitana Henryka Maczka, szefa wojewódzkiego zespołu śledczego w Tarnobrzegu, gra Jędrzej Hycnar, znany z 1670. Postać nawiązuje do Henryka Buczka, który w 1976 r. kierował pionem śledczym w tarnobrzeskiej komendzie wojewódzkiej milicji, choć serial swobodnie przetwarza jego działania. Prawą ręką Maczka jest porywczy śledczy operacyjny Zbigniew Ryś, którego gra Krzysztof Wieszczek. Żonę Maczka, Elę, gra Barbara Wypych.
Przełom w prawdziwym śledztwie przyniosła ekshumacja ciał. Pierwsza, pobieżna sekcja zwłok utrwaliła wersję o wypadku. Ponowna, przeprowadzona po ekshumacji w maju 1977 r., wykazała u Krystyny i Stanisława obrażenia od uderzeń ciężkim, tępym narzędziem. W sprawie przesłuchano ponad 200 świadków, a osiemnaście osób skazano za składanie fałszywych zeznań.
Tomasz Schuchardt jako prokurator Kazimierz Kiełczowski
Tomasz Schuchardt jako prokurator Kazimierz Kiełczowski (fot. Marcin Makowski, HBO)
Prokuratora wojewódzkiego w Tarnobrzegu i przełożonego Maczka gra Tomasz Schuchardt. Postać nawiązuje do Franciszka Bełczowskiego, jednego z prokuratorów oskarżających w sprawie połanieckiej, który razem z Jackiem Świerczem zażądał kary śmierci dla Sojdy, Adasia, Sochy i Kulpińskiego. Proces przed Sądem Wojewódzkim w Tarnobrzegu z siedzibą w Sandomierzu ruszył 7 listopada 1978 r., a wyrok zapadł 10 listopada 1979 r. Pełny przebieg sprawy opisaliśmy w artykule Zbrodnia połaniecka 1976. Mord po pasterce i zmowa milczenia w Zrębinie.
Michał Żurawski jako adwokat Bolesław Baka
Bolesława Bakę, gwiazdę krakowskiej adwokatury, gra Michał Żurawski. Pierwowzorem jest Zbigniew Dyka, krakowski adwokat, jeden z obrońców w sprawie połanieckiej. W latach 80. bronił też działaczy opozycji, m.in. Anny Walentynowicz, a w rządzie Jana Olszewskiego był ministrem sprawiedliwości. Zmarł 30 kwietnia 2019 r. w Krakowie.
Karolina Kowalska jako Aśka Kaleta i Natan Horodecki jako Staś Sprzączka
Aśkę Kaletę, najbliższą kuzynkę Krysi, gra Karolina Kowalska. Postać nawiązuje do Małgorzaty W., która wywabiła ofiary z kościoła. Stasia Sprzączkę, najlepszego przyjaciela Miecia, gra Natan Horodecki, a jego rodziców Maria Kania (Mariola Sprzączka) i Marcin Bosak. Pierwowzorem Stasia jest opisany w reportażu Łuki czternastoletni Stasio S., który dzień po zbrodni publicznie nazwał Adasia bandytą. Jego zachowanie stało się jednym z pierwszych tropów w śledztwie.
Pozostała obsada serialu Wśród nocnej ciszy
Artur Paseczny jako Wojciech Dąbrowski (fot. Marcin Makowski, HBO)
Artur Paczesny gra kierowcę PKS Wojciecha Dąbrowskiego, Krzysztof Surówka rolnika z PGR Bogusława Żaka, najlepszego przyjaciela Krysi, a Barbara Kurzaj jego matkę. Sebastian Pawlak gra lekarza Janusza Czaplę. W obsadzie są też m.in. Marek Siudym, Sebastian Stankiewicz, Modest Ruciński, Hubert Miłkowski, Joanna Balasz i Łukasz Garlicki.
Kiedy kolejne odcinki Wśród nocnej ciszy?
Drugi odcinek Wśród nocnej ciszy trafi do HBO Max w piątek 20 listopada 2026 r. Serial ma sześć odcinków, wychodzą one co tydzień w piątki, a finał zaplanowano na 18 grudnia 2026 r., tydzień przed 50. rocznicą zbrodni. Inne głośne sprawy kryminalne PRL, które trafiły na ekran, zebraliśmy w zestawieniu Przestępcy PRL w filmach i serialach, a pozostałe premiery platformy znajdziesz pod tagiem HBO Max.
10 zł
15 zł
25 zł
