Kategoria: Artykuły
Wat Tyler i wielkie powstanie 1381 roku. Historia powstania chłopskiego, które zdobyło Londyn
W czerwcu 1381 roku tysiące angielskich chłopów, rzemieślników i drobnych posiadaczy ruszyły na Londyn. Zdobyły Tower, ścięły arcybiskupa Canterbury i skarbnika królestwa, a czternastoletniemu królowi wymusiły obietnicę zniesienia poddaństwa. Na czele tego największego buntu społecznego średniowiecznej Anglii stał człowiek, o którym wiemy zdumiewająco mało: Wat Tyler. Historia tego buntu wraca teraz za sprawą kina. W […]
Wysyłał lód do tropików, gdy nie istniały lodówki. Jak Frederic Tudor został Królem Lodu
W 1806 roku nie istniały lodówki. Nie było zamrażarek, chłodni ani maszyn do produkcji lodu - a Frederic Tudor właśnie wtedy zaczął ładować bryły lodu na żaglowce i wysyłać je z Massachusetts prosto w tropiki: do Hawany, Nowego Orleanu, a po latach aż do Kalkuty. Ładunek topniał od pierwszego dnia rejsu, więc bostońska prasa kpiła […]
Wojna o Falklandy 1982. Jak wyspy na końcu świata wzmocniły Thatcher i pogrążyły juntę
Wojna o Falklandy w 1982 roku była krótkim, lecz intensywnym konfliktem zbrojnym między Wielką Brytanią a Argentyną o archipelag na południowym Atlantyku. W ciągu 74 dni obie strony użyły lotniskowców, okrętów podwodnych, lotnictwa i wojsk lądowych, walcząc o wyspy zamieszkane przez niespełna 2 tys. osób. Zatopienie krążownika „General Belgrano„, utrata HMS ”Sheffield” i walki o […]
Wojny francusko-hiszpańskie. 300 lat rywalizacji, która zmieniła Europę
Anglia i Argentyna mają Falklandy. Francja i Hiszpania mają za sobą znacznie więcej: ponad trzy stulecia wojen i zmieniających się sojuszy w walce o dominację nad Europą. Król Francji siedział w hiszpańskim więzieniu, francuskie armaty rozstrzeliwały najlepszą piechotę świata, a Napoleon posadził na madryckim tronie własnego brata. Oto historia jednej z najdłuższych rywalizacji w dziejach kontynentu.
Obława Augustowska 1945. Do dziś nie wiadomo, gdzie ukryto ciała ofiar
W lipcu 1945 r., już po zakończeniu wojny w Europie, wojska sowieckie rozpoczęły na Suwalszczyźnie i Augustowszczyźnie szeroko zakrojoną operację przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. Zatrzymano tysiące mieszkańców regionu, a około 600 osób wywieziono w nieznanym kierunku i z pewnością zamordowano. Obława Augustowska, nazywana „małym Katyniem”, pozostaje jedną z największych niewyjaśnionych zbrodni sowieckich na Polakach, ponieważ […]
Którędy płynął Odyseusz? Geografia Odysei
Według doniesień z planu Christopher Nolan kręcił Odyseję w Maroku, Grecji, we Włoszech, w Szkocji, Islandii, Saharze Zachodniej i na Malcie. A którędy płynął Odyseusz według samego eposu? Nad tym pytaniem głowiono się już w starożytności i spór trwa do dziś: od Dżerby jako kraju Lotofagów, przez Cieśninę Mesyńską jako siedzibę Scylli i Charybdy, po zaskakującą […]
Dmytro Klaczkiwski Kłym Sawur. Urzędnik spółdzielni, który wydał rozkaz rzezi Wołynia
Dmytro Klaczkiwski, dowódca UPA na Wołyniu, w czerwcu 1943 roku przekazał ustnie dyrektywę „o powszechnej fizycznej likwidacji całej ludności polskiej”. Kilka tygodni później, w ciągu jednego lipcowego miesiąca, jego podkomendni i zmobilizowani przez nich chłopi zamordowali co najmniej 11 407 osób. Oto historia człowieka, który przed wojną sprzedawał towary w ukraińskiej spółdzielni, a przeszedł do […]
Kto jest kim w Odysei? Bohaterowie Homera i obsada filmu Nolana
Polska premiera superprodukcji Odyseja w reżyserii Christophera Nolana odbędzie się 17 lipca 2026 roku. Na ekranie pojawią się bohaterowie znani z eposu Homera i szerszej tradycji o wojnie trojańskiej, a zagra ich jedna z najgłośniejszych obsad ostatnich lat. Wyjaśniamy, kim są te postaci w greckim micie, co dokładnie robią w opowieści o powrocie Odyseusza i […]
Kim była Penelopa? Żona Odyseusza, którą w Odysei Nolana gra Anne Hathaway
Penelopa to jedna z głównych postaci Odysei Homera. Żona Odyseusza i królowa Itaki przez dwadzieścia lat czekała na powrót męża, najpierw z wojny trojańskiej, a potem z jego wieloletniej tułaczki, odpierając naciski ponad stu zalotników. W ekranizacji Christophera Nolana, której polska premiera odbędzie się 17 lipca 2026 roku, w Penelopę wciela się Anne Hathaway. Wyjaśniamy, kim […]
Przyczyny wojny o niepodległość USA. Jak Londyn stracił trzynaście kolonii?
Przyczyny wojny o niepodległość USA (1775–1783) narastały przez ponad dekadę: od ustawy stemplowej z 1765 roku, przez masakrę bostońską i herbatkę bostońską, po ustawy represyjne z 1774 roku. Spór o podatki i granice władzy Londynu zmienił lojalnych poddanych brytyjskiej korony w zdeterminowanych rebeliantów. Wyjaśniamy, jak wojna siedmioletnia zapoczątkowała kryzys w koloniach, dlaczego hasło „nie damy […]
