Piotr Sokołowski
Artykuł autorstwa:
Pożar Moskwy 1812. Triumf Napoleona, który zamienił się w pułapkę
14 września 1812 roku Napoleon stanął u bram Moskwy. Po tygodniach marszu, po krwawej bitwie pod Borodino, po niezliczonych wsiach i miastach opuszczanych przez Rosjan, miał przed sobą cel, który w jego wyobraźni powinien zakończyć kampanię. Nie była to formalna stolica imperium - tą od czasów Piotra Wielkiego był Petersburg - ale była stolicą dawną, […]
Historia Nowej Zelandii. Od polinezyjskich żeglarzy do państwa dwóch kultur
Historia Nowej Zelandii, czyli Aotearoa, jak nazywają ją Maorysi, sięga zaledwie kilku wieków - to jeden z ostatnich tak dużych obszarów świata, które zasiedlił człowiek. Pierwsi przybyli tu polinezyjscy żeglarze, pokonując tysiące kilometrów otwartego oceanu, by na wyspach zbudować własne wspólnoty, gospodarkę i kulturę. Europejczycy dotarli w XVIII wieku, przywożąc handel, misjonarzy, broń palną, choroby […]
Marcin Baryczka - natrętny wikariusz, którego Kazimierz Wielki kazał utopić w Wiśle
W grudniu 1349 roku w Krakowie zginął ksiądz Marcin Baryczka, wikariusz katedry na Wawelu. Utopiono go w Wiśle, a winą za tę śmierć źródła obciążyły Kazimierza Wielkiego - władcę, którego pamiętamy jako budowniczego państwa, reformatora prawa i ostatniego Piasta na polskim tronie. To jeden z najtrudniejszych epizodów w jego panowaniu i zarazem przykład tego, jak […]
Bitwa pod Montgisard 1177. Jak trędowaty nastolatek upokorzył Saladyna
25 listopada 1177 roku szesnastoletni, trawiony trądem Baldwin IV rozbił pod Montgisard armię Saladyna, najpotężniejszego władcy muzułmańskiego Bliskiego Wschodu. Bitwa pod Montgisard to jedno z najbardziej zdumiewających zwycięstw w dziejach wypraw krzyżowych: garstka rycerzy Królestwa Jerozolimskiego zniszczyła siły inwazyjne, które mogły otworzyć Saladynowi drogę do Jerozolimy i zachwiać istnieniem łacińskiego panowania.
460 ludzi przeciw armii Zulusów. Bitwa nad Krwawą Rzeką, która zmieniła historię Południowej Afryki
6 grudnia 1838 roku nad rzeką Ncome w dzisiejszej Republice Południowej Afryki około 460 burskich osadników odparło atak wielotysięcznej armii Zulusów. Bitwa nad Krwawą Rzeką (Blood River) przeszła do historii jako jedno z najbardziej nierównych starć epoki kolonialnej: po stronie zwycięzców trzech rannych, po stronie pokonanych ponad trzy tysiące zabitych. Przez następne stulecia data ta […]
Ugoda perejasławska. Decyzja Chmielnickiego, która otworzyła Rosji drogę nad Dniepr
Ugoda perejasławska z 1654 roku była momentem, w którym Kozaczyzna zaporoska zwróciła się ku Moskwie, a konflikt wewnętrzny Rzeczypospolitej zmienił się w wielką wojnę o przyszłość Europy Wschodniej. Bohdan Chmielnicki szukał protektora, bo po kilku latach walk nie był w stanie samodzielnie zbudować trwałego porządku na Ukrainie. Z kolei car Aleksy Michajłowicz miał pretekst, by […]
Nawojka - dziewczyna, która oszukała Akademię Krakowską. Genderowy skandal XV wieku
Dziewczyna w męskim przebraniu przez dwa lata uczęszczała na zajęcia Akademii Krakowskiej i była blisko uzyskania stopnia bakałarza sztuk. Wpadła dopiero wtedy, gdy żołnierz na krakowskiej ulicy założył się z kompanami, że student jest w rzeczywistości kobietą. Dziś znamy ją jako Nawojkę, choć to imię nie pada w najstarszym przekazie. Ta historia nie jest opowieścią […]
Dominikanin, który bronił domów publicznych. Opinia Jana Falkenberga dla rajców Krakowa
Pod koniec XIV wieku rada miejska Krakowa próbowała uporać się z prostytucją w sposób, który wydawał się oczywisty: usunąć nierządnice z miasta. Gdy to nie zadziałało, rajcy zwrócili się do dominikanina Jana Falkenberga z dwoma bardzo konkretnymi pytaniami - czy prawo ludzkie w ogóle może dopuszczać istnienie nierządnic i czy władze miasta mogą budować domy […]
Bunt wójta Alberta. Jak soczewica decydowała o życiu lub śmierci w Krakowie
Bunt wójta Alberta (1311–1312) był najgroźniejszym miejskim wystąpieniem przeciw Władysławowi Łokietkowi w Małopolsce i jednym z tych epizodów, w których splotły się polityka, pieniądze i kwestia lojalności wobec księcia. Po jego stłumieniu zwycięski książę nie tylko ukarał przywódców rebelii, ale też złamał dawną potęgę dziedzicznego wójtostwa. Najbardziej zapamiętano jednak próbę wymowy: „soczewica, koło, miele, młyn” […]
Biskup z haremem. Paweł z Przemankowa - najbardziej rozpustny hierarcha w dziejach?
Trzynastowieczny Kraków miał świętych, księżne ascetki i kult biskupa Stanisława. Miał też opowieść o biskupie, który według późniejszej tradycji bardziej przypominał możnowładcę opętanego namiętnościami niż pasterza Kościoła. Paweł z Przemankowa, biskup krakowski w latach 1266-1292, przeszedł do historii jako jeden z najbardziej kontrowersyjnych hierarchów polskiego średniowiecza. Jan Długosz i późniejsza tradycja przypisywali mu rozpustę, łowy, […]
