10 faktów o sułtance Kösem


Była jedną z najbardziej wpływowych kobiet w całej historii Imperium Osmańskiego. Piękna i inteligentna, szybko wkradła się w łaski sułtana Ahmeda I. Została jego żoną, a także matką przyszłych władców. Sama także sprawowała władzę, a dzięki swoim wpływom sprawiła, że do dziś pamiętamy jej imię i wspominamy jej niezwykłe losy.

  1. Sułtanka Kösem / licencja CC BY-SA 4.0

    Sułtanka Kösem / licencja CC BY-SA 4.0

    Kösem przyszła na świat w 1590 r. na wyspie Tinos jako dziewczynka o imieniu Anastazja. Z pochodzenia była Greczynką, córką księdza1 . Niestety, będąc młodą dziewczyną została sprzedana jako niewolnica i trafiła do haremu sułtana Ahmeda I w wieku piętnastu lat.

  1. Anastazja zmieniła swoje wyznanie i została muzułmanką. Wtedy też otrzymała nowe imię – Mâhpeyker, które oznaczało okrągłą twarz na wzór księżyca, co odnosiło się do typu jej urody. Kiedy jednak zwróciła na siebie uwagę samego sułtana i została jego faworytą, Ahmed zmienił jej imię i tak stała się Kösem (imię to w języku tureckim oznaczało mniej więcej owcę prowadzącą stado, przewodniczkę lub też osobę ambitną).
  1. Jako ukochana sułtana, Kösem miała ogromny wpływ nie tylko na niego, ale także na ówczesną politykę. Nakłoniła Ahmeda m.in. do tego, aby nie dotrzymał zwyczaju, który polegał na pozbawieniu życia młodszych braci sułtana. Odtąd prawo miało zostać zmienione, dzięki czemu Kösem zapewniła bezpieczeństwo swoim własnym synom.
  1. Ahmed bardzo pokochał Kösem, z wzajemnością z resztą, i zapragnął, by została jego żoną. Nie zawiodła go jako sułtanka i płodna kobieta, dała mu bowiem aż czterech synów i trzy córeczki, a niektóre źródła podają nawet, że sułtanka wydała na świat dwanaścioro dzieci. Większość z nich przeżyła wiek dziecięcy, a dwaj ich synowie – Ibrahim oraz Murad – zostali sułtanami. Jedna z córek Kösem i Ahmeda – Fatima – przeszła do historii dzięki wielu małżeństwom politycznym. Brała ślub bowiem aż sześć razy.
  1. Sułtan Ahmed I zmarł w 1617 r. Następcą został jego brat, Mustafa I, który był jednak niedorozwinięty umysłowo lub też chory psychicznie. Został więc odsunięty od władzy przez swego bratanka, syna Ahmeda i Mahfiruz, Osmana II. Ten jednak zginął z rąk janczarów, ale Mustafa ostatecznie i tak oddał tron swojemu kolejnemu bratankowi – tym razem synowi Kösem.
  1. Murad IV

    Murad IV

    Murad IV, który zostając sułtanem miał zaledwie jedenaście lat i nie był zdolny do samodzielnego sprawowania władzy. W związku z tym rządy w jego imieniu objęła sama sułtanka Kösem, jako pierwsza kobieta, która oficjalnie została ogłoszona regentką. Przyjęła także zaszczytny tytuł Valide Sultan. Dało jej to także bardzo duży wpływ na syna, również wtedy, gdy sam przejął władzę.

  1. Rządy Murada IV trwały siedemnaście lat. Zmarł on jednak na marskość wątroby, a na łożu śmierci rozkazał pozbawić życia swego brata, Ibrahima. Do egzekucji jednak nie doszło z obawy, że mogłoby to spowodować koniec dynastii. Kösem została więc matką kolejnego sułtana. Ibrahim I nie zasłynął jednak z najlepszych rządów, a raczej z okrucieństwa i moralnego zepsucia. Miał podobno kazać wymordować cały swój harem liczący bagatela 280 kobiet, ponieważ nie chciał, aby jego ukochana faworyta była o niego zazdrosna. Został więc obalony i zamknięty, a następnie zgładzony. Jak twierdzą niektórzy, sama Sułtanka Matka miała przyłożyć rękę do śmierci swego syna.
  1. Po śmierci Ibrahima sułtanem został jego syn, Mehmed IV. Niestety, nie była już Sułtanką Matką, gdyż tą stała się jej synowa, Turhan. Chcąc odzyskać swoje wpływy, Kösem próbowała przygotować zamach stanu, który pozwoliłby jej intronizować bardziej podatnego na manipulację wnuka – księcia Suleimana. O planach tych dowiedziała się sułtanka Turhan i żeby zapobiec wydarzeniom sama pozbawiła Kösem życia, która została uduszona w wieku sześćdziesięciu jeden lat.
  1. Kösem swoje stanowisko i władzę wykorzystywała dla dobra innych. Pomagała m.in. osieroconym młodym dziewczętom, które dzięki niej miały szanse na zamążpójście i lepsze życie. Swój czas i środki poświęcała również na cele dobroczynne. Wybudowała także piękny meczet, Valide Han w Istambule, Fundowała także publiczne łaźnie czy(oraz) szkoły.
  1. Życie sułtanki Kösem inspiruje do dziś. O jej życiu wciąż powstają kolejne książki, sztuki oraz filmy. Ta wybitna postać stała się ikoną i obok sułtanki Hürrem jest jedną z najpopularniejszych figur(postaci) w historii Turcji. Obecnie możemy poznać bliżej jej losy dzięki serialowi Wspaniałe stulecie: sułtanka Kösem.

 

Bibliografia:

Imber C. The OttomanEmpire, New York 2009.

Łątka J. S., Tajemnice Haremów, Poznań 2015.

https://kosemsultanresume.wordpress.com/kosem-sultan/ z dnia 10.07.2016

http://www.dailysabah.com/feature/2015/09/18/the-woman-who-oversaw-3-generations-of-the-ottoman-empire z dnia 10.07.2016

 

Korekta: Łukasz Konopko

Redakcja merytoryczna: Iwona Górnicka

  1. https://kosemsultanresume.wordpress.com/kosem-sultan []

Znajdujące się w portalu artykuły nie zawsze prezentują opinie zgodne ze stanowiskiem całej redakcji. Zachęcamy do dyskusji nad treścią przeczytanych artykułów, by to zrobić wystarczy podać swój nick i e-mail. O naszych artykułach możesz także porozmawiać na naszym forum. Na profilu "historia.org.pl" na Facebooku na bieżąco informujemy o nowych artykułach. Możesz także napisać własny artykuł i wysłać go na adres naszej redakcji.

3 komentarze

  1. jolka napisał(a):

    Bajki sie prawie zawsze dobrze czyta

  2. gosc napisał(a):

    dobrze że jest to ...prawie....

Zostaw własny komentarz